terug

Een referendum op Bonaire, waarom eigenlijk?

Door redactie op woensdag 18 november 2015

Op 18 december mogen de inwoners van Bonaire hun mening geven over de huidige band met Nederland. Dat doen ze in een referendum. De kiezers spreken zich uit over de vraag of ze het eens zijn met de invulling die in 2010 is gegeven aan de directe band met Nederland.

Een referendum op Bonaire, waarom eigenlijk?Sinds Bonaire op 10-10-2010 een ‘bijzondere gemeente’ van Nederland werd, is de onvrede over de relatie met Nederland toegenomen. De Bonairianen zijn vooral boos over de prijsstijgingen, de toegenomen armoede en het slechte onderhoud van de wegen. Ook zijn er spanningen tussen het groeiend aantal Europese Nederlanders op het eiland en de geboren en getogen Bonairianen.

De bevolking moet zich uitspreken
Volgens het internationaal recht kan de bevolking van Bonaire zich nog steeds uitlaten in een zelfbeschikkingsreferendum over haar staatkundige status na het uiteenvallen van de Nederlandse Antillen op 10 oktober 2010. Zo’n referendum kan dan alsnog worden gehouden.

Drie mogelijkheden bij zelfbeschikking
De Verenigde Naties geeft bij zelfbeschikking drie mogelijkheden:
1. onafhankelijkheid,
2. integratie binnen het voormalig moederland en
3. vrije associatie met een onafhankelijk land (dat kan het voormalig moederland maar mag ook een ander land zijn).

Directe band met Nederland
Bonaire sprak zich op 10 september 2004 tijdens een referendum uit voor een directe band met Nederland. In de Slotverklaring van 11 oktober 2006 is overeengekomen dat Bonaire de status van openbaar lichaam kreeg in de zin van artikel 134 van de Nederlandse Grondwet. Bonaire is per 10 oktober 2010 onderdeel geworden van het Nederlandse staatsbestel.

Niet volgens het referendum
Toch kan de uitkomst van het referendum van 2004 niet zonder meer worden uitgelegd als een wens om openbaar lichaam te zijn. Dus wat Bonaire in 2010 werd, was dat wel in overeenstemming met de uitkomst van het referendum in 2004?

Een voorafgaand referendum
Daarom is het wenselijk voorafgaand in een afzonderlijk referendum aan de bevolking van Bonaire de vraag voor te leggen of zij het eens is met de manier waarop sinds 2010 inhoud is gegeven aan de 'directe band' met Nederland.

Waar gaat het referendum over
Eilandbewoners mogen zich uitspreken over de vraag of ze het eens zijn met de invulling die is gegeven aan de ‘laso direkto’, de directe band met Nederland. Het gaat over de manier waarop Bonairiaanse en Nederlandse bestuurders na 2004 de directe band hebben uitgewerkt in een openbaar lichaam.

Drie pogingen referendum
Het bestuur van Bonaire ondernam al eerder drie pogingen om de bevolking van Bonaire te raadplegen in een referendum. De laatste poging op 17 december 2010 mislukte omdat slechts 35 procent van de stemgerechtigden kwam opdagen terwijl 51 procent vereist was.

Uitkomst
Er is dus nog steeds geen geldige uitspraak van de bevolking. Vandaar het nieuwe referendum op 18 december 2015.

De vraag
Het referendum op Bonaire van 18 december gaat over de vraag: ‘Bent u het eens met de invulling die is gegeven aan de directe band met Nederland?’ De vraag wordt in het Papiaments en Nederlands gesteld. De vraag kan alleen met ja of nee worden beantwoord.

Kiezers stemmen ja
Als de meerderheid ‘ja’ stemt, betekent dit dat de uitkomst van het in 2004 gehouden referendum, waarbij gekozen werd voor een ‘directe band met Nederland, alsnog kan worden beschouwd als instemming met ‘integratie’. Dus met mogelijkheid 2 in de drie mogelijkheden bij zelfbeschikking van de Verenigde Naties.

Kiezers stemmen nee
Maar stemt meer dan de helft van de kiezers voor ‘nee’, dan kan de Eilandsraad besluiten om een nieuw referendum te organiseren over zelfbeschikking. Dan kunnen de kiezers zich uitspreken over de staatkundige status. In dat referendum gaat het dan over de drie genoemde mogelijkheden:
1. Opkomst van een soevereine staat: onafhankelijkheid
2. Integratie met Nederland
3. Vrije associatie met Nederland (of enig ander land)


Reacties zijn gesloten