terug

Schrijver Frank Martinus Arion overleden

Door redactie op woensdag 30 september 2015

Frank_MartinusDe beroemde Curaçaose schrijver, dichter en taalwetenschapper Frank Martinus Arion, pseudoniem van Frank Efraim Martinus, is zondagavond 27 september op 78-jarige leeftijd op Curaçao overleden. Arion was al enige tijd ziek. Hij was voor het laatst in het openbaar in 2014 bij de première van een documentaire over zijn leven.

Frank Martinus Arion studeerde Nederlandse letterkunde in Leiden en Amsterdam. In 1971 promoveerde hij aan de Universiteit van Amsterdam over het ontstaan van zijn moedertaal Papiamentu. Zijn proefschrift heette ‘The Kiss of a Slave. Papiamentu’s West-African Connections’.

Debuutroman Dubbelspel
In 1973 debuteerde hij met de succesvolle roman ‘Dubbelspel’, waarmee hij meteen de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs won. Het boek werd juichend ontvangen en ontwikkelde zich sindsdien tot ‘everseller’. Na ‘Dubbelspel’ publiceerde hij de romans ‘Afscheid van de koningin’ (1975), ‘Nobele wilden’ (1978) en ‘De laatste vrijheid’ (1995). Samen werden deze drie romans in 2006 uitgegeven als de ‘Drie romans’. Alle drie worden ze gekenmerkt door een sociaal en politiek engagement, dat met de jaren actueel is gebleven.

Dichter
Frank Martinus Arion verwierf bekendheid als schrijver van romans en verhalen. Maar naast romans schreef hij poëzie en essays. Zijn laatste publicatie, zijn verzamelde gedichten, verscheen onder de titel ‘Heimwee en de ruïne’ in 2013. Hij schreef en dichtte in het Nederlands en het Papiamentu.

Gedreven verteller
Verder was Arion ook een gedreven en meeslepend verteller die de provocatie en de tegenstellingen niet schuwde. Ook sprak hij zich expliciet uit tegen zaken als racisme, onderdrukking en globalisering.

Papiamentu
Arion was een grote voorvechter van het Papiamentu. Hij was bijvoorbeeld betrokken bij de oprichting van de eerste Papiamentstalige middelbare school. In 2003 werd hij benoemd tot hoogleraar grammatica van het Papiamentu aan de universiteit van Willemstad. Als voorvechter van het Papiamentu zien we hem in felle discussies verwikkeld rondom het invoeren van deze taal op school. Zijn kritische opmerkingen en pleidooien voor erkenning van het Papiamentu deden hem als agressief overkomen. Maar achter dit masker school een vriendelijke persoonlijkheid met grote en welgemeende liefde voor zijn taal en zijn land.

Koninklijke onderscheiding
In 1992 werd Frank Martinus Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. In december 2008 maakte hij bekend zijn lintje terug te geven aan de Staat der Nederlanden uit protest tegen ‘het rekolonisatieproces’ van Nederland. Hij vond dat Nederland zich te veel met Curaçao bemoeide.

M’a kai den sneeuw’
Hieronder een van de bekendste gedichten van Frank met de titel “Ma kai den sneeuw”. Het gedicht alsook de gebruikte Papiamentse tekst en spelling dateren uit de jaren zestig.

Ik ben in de sneeuw gevallen

Ik ben in de sneeuw gevallen
Kun je me niet redden?
Val dan neer naast mij
En help me huilen.

Als je Papiamentu kon spreken
Noemde ik je DUSHI
Vroeg ik je me met een zoen te redden
Maar je kunt niet zwart worden.

En ze hebben me gezegd.
En ze hebben me bezworen
Trouw je met een blanke vrouw
Kom je je zwarte land niet meer in.

Ik ben in de sneeuw gevallen
Kun je me niet redden?
Val dan neer naast mij
En help me huilen.

M’a kai den sneeuw

M’a kai den sneeuw
Bo n' por sakami?
Kai bande mi anto
judami jora.

Si bo por a papia Papiamentu
lo ma jama bo DUSHI
pidi bo un sunchi pa sakami
ma bo n' por bira pretu.

I nan a bisami
I nan a hurami:
Si bo kasa ku un muhe blanku
bo n' por drenta bo tera pretu mas.

M’a kai den sneeuw
Bo n' por sakami?
Kai bande mi anto
judami jora.


'M'a kai den sneeuw', in: Frank Martinus Arion, Ta amor so por.
Willemstad, Curaçao: Libreria Salas, 1961. Vertaling: Nydia Ecury en Esther Jansma.


Reacties zijn gesloten