terug

De verhalen van de slimme spin Nanzi

Door redactie op woensdag 21 augustus 2013

Mural Kompa Nanzi De verhalen over de slimme spin Nanzi bestaan op Curaçao al honderden jaren. Ze komen oorspronkelijk uit West-Afrika, uit Ghana, van het volk van de Ashanti. De Nanzi verhalen kwamen naar het Caribisch gebied met de Afrikanen, die als slaven werden gebracht. Op de plantages mochten de slaven hun eigen cultuur niet uiten en daarom werden de Nanzi verhalen stiekem doorverteld.
Omdat de vertellers de verhalen vroeger niet opschreven, maar aan elkaar doorvertelden zijn ze een beetje anders geworden. Iedereen vertelde het verhaal op zijn of haar eigen manier, en soms verzon iemand er dan iets nieuws bij.
De Nanzi verhalen zijn volkssprookjes in de vorm van losse verhalen, waarin van alles gebeurd. In 1952 heeft Nilda Pinto voor het eerst de verhalen opgeschreven en 2012 verscheen een geheel nieuwe vierde editie waarin de verhalen niet alleen in het Papiaments zijn maar ook in het Nederlands.

Nieuwsgierig geworden? Lees hieronder een Nanzi verhaal.

Mondongo grandi ta guli mondongo chikí
De grote maag slokt de kleine maag op

Un anochi Nanzi cu Sese tabata kómbersa di e bakanan di Shon Arei. Sese a konfia Nanzi, ku e sa bai kórta sebu for di barika di e bakanan, ora luna ta skur:
‘Sese, awe nochi mes mi ta bai ku bo,’ Nanzi di kuné. ‘Nos tur ta gusta kome tutu ku sebu di baka.’
‘Nó, Nanzi awe nochi nó, luna ta kla. Mondongo grandi ta guli mondongo chikí.’
‘Sese stóp di papia kos di hende kéns asina. Ta kon bo mes por ke?’

Op een avond hadden Nanzi en Sese het over de koeien van de koning.
Sese vertroude Nanzi toe dat hij wel eens vet ging snijden uit de buik van de koeien als er geen maan scheen.
‘Sese, ik ga vanavond nog met je mee,’ zei Nanzi. ‘We zijn allemaal dol op tutumet koeienvet.’
‘Nee, Nanzi, vanavond niet, de maan is helder. De grote maag slokt de kleine maag op.’ ‘Sese, stop die onzin. Dat slaat nergens op!

Ma kiko ku Sese tabata papia no a sirbi di nada. E palabranan a drenta esun orea sali pa e otro.
Ora tur e mschanan tabata morto na soño, Nanzia kohe kaminda pa bai kórta sebu di baka di Shon Arei. E no a kaba di drenta barika di e baka, ku mondongo grandi a guli mondongo chikí. Esta ku e baka a guli Nanzi ku paña ku tur.

Maar wat Sese ook zei, het hielp geen steek. Zijn woorden gingen het ene oor in en het andere oor uit. Toen alle kinderen diep in slaap waren, ging Nanzi op weg om vet te gaan snijden uit de koeien van de koning. Hij was nauwelijks de buik van koe binnengegaan, of de grote maag verslond de kleine maag. Dat wil zeggen dat de koe Nanzi met kleren en al inslikte.

Nanzi tabata sintié tur benout den e baka su stoma, ma e pobersitu baka tabata mas benout ahinda. Su stoma a reis horiblemente. E animal tabata grita di doló: ‘Bu…bu…’
Prome ke e sirbidónan, kriánan i sóldánan di Shon Arei a kuri yega aserka, ya Koma Baka a muri dia. Shon Arei mes a bin weta ta kiko ta sosodiendo.
El a puntra wardadónan: ‘Ta kiko tabata falta e baka akí? Mira kon gordo e ta! Su barika ta tur di blas. Yama un veterinario pa saka e bisénan for di dje. Sigur ta tres e pober animal tin!’

Nanzi had het knap benauwd in de maag van de koe, maar de arme koe had het nog benauwder. Haar maag zwol verschrikkelijk op. Het dier loeide van de pijn: ‘Boe…boe…’
Voordat de dienaren, de knechten en soldaten van de koning kwamen aangerend was de koe al gestorven. De koning kwam zelf kijken wat er gebeurd was.
‘Wat is er aan de hand met deze koe?’ vroeg hij aan de herders. ‘Kijk eens hoe dik ze is! Haar hele buik is opgezet. Roep een veearts om de kalveren eruit te halen. Het zijn er vast wel drie die het arme beest bij zich heeft!’

Ora nan a habri barika di e baka, nan no a haña ningun bisé, ma nan a weta un stoma tur ireis. Nan a kórta stoma i mondongo afó i benta nan tras di tranké.
Nanzi a keda skucha, te ora el a tende e pasonan bai. Ku su sambéchi el a kórta stoma di e baka habri i el a sali afó. Naturalemente e tabata tur sushi, bou di sanger, un pida karni, poko higra i un tiki tripa. Asina ei mes el a bula tranké.

Toen ze de buik van de koe hadden opengemaakt, vonden ze geen kalfjes, maar zagen ze een geweldig opgezette maag. Ze sneden de maag en de ingewanden eruit en gooiden die over de omheining.
Nanzi bleef luisteren totdat hij de voetstappen hoorde weggaan. Met zijn zakmes sneed hij de maag van de koe open en kwam naar buiten. Natuurlijk was hij heel erg vies, besmeurd met bloed, een stukje vlees, wat lever en een eindje darmen. In die toestand sprong hij over de omheining.

‘Mahestat, mira kiko bo sirbidónan a hasi ku i. Den mardugá semper mi ta bai tuma un baño i nan a benta mi ku un mondongo di baka.’
‘Ai, Nanzi, no rabia, ta duel mi mashá. Ban palasio ku mi. Ei lo bo por tuma un baño ilo mi laga kunpra un flus nobo pa bo.’
Nanzi tabata sintié mashá gosá den e baño di Shon Arei. E a hunta su kurpa mas ku tres biaha ku habon dushi. Na kas e sa baña ku habon blou. Den e awa e la basha mitar bòter di awa di holó.

‘Majesteit, kijkt u eens wat uw dienaren mij aangedaan hebben. ’s Morgens vroeg ga ik altijd een bad nemen en nu hebben zij een koeienmaag over me heen gegooid.’
‘Ach Nanzi, wees niet boos, het spijt me erg. Ga met mij mee naar het paleis. Daar kun je een bad nemen en ik zal een nieuw pak voor je laten kopen.’
Nanzi genoot toen hij in het bad van de koning zat. Hij zeepte zich wel drie keer in met geurige luxe zeep. Thuis gebruikte hij blauwe zeep bij het baden. In het water goot hij wel een halve fles reukwater.

El a limpia su djentenan ku skeiru di Shon Arei. Su kabei el a papa ku pomada dushi. El a sintié un otro hende ora e tabata bai kas bon bistí i fresku. Holó dushi tabata plama rònt.
Shi Maria tabata pará den porta. E tabata morto spantá, keriendo ku Nanzi tabata yora dia bieu den piskalat. E no por a rekonosé su kasá for di aleu.
Ma ora Nanzi a yega aserka, el a kuri bai kontr’é. Bon brasá nan a drenta kas huntu.

Hij poetste zijn tanden met de tandenborstel van de koning. Zijn haren smeerde hij dik in met heerlijk geurende pommade. Hij voelde zich een ander mens toen hij naar huis terugliep, goed gekleed en fris. Een heerlijke geur verspreidde zich.
Shi Maria stond voor de deur. Ze was erg geschrokken, want ze dacht dat Nanzi allang in de gevangenis zat te jammeren. Vanuit de verte kon zij haar echtgenoot niet herkennen.
Maar toen Nanzi dichterbij kwam, rende zij hem tegemoet. En stevig gearmd liepen ze hun his binnen.


Reacties zijn gesloten