Door redactie op donderdag 17 september 2015
De vakantieperiode is voorbij. Wie in deze periode naar de Antillen is gegaan, deed dit per vliegtuig. Het is een verre vliegtuigreis en je doorkruist een aantal tijdszones. ‘Heb jij last van een jetlag?’ is een vraag die je dan vaak hoort. Maar wanneer heb je er het meeste last van? Als je aankomt op Curaçao of als je aankomt in Nederland? Een jetlag is de verstoring van het natuurlijke slaap/waakritme die optreedt wanneer iemand in korte tijd, bijvoorbeeld per vliegtuig, naar een plaats op aarde gaat waar het volgens de plaatselijke tijd aanzienlijk vroeger of later is dan op de plaats van vertrek. Doordat je op korte tijd een groot aantal tijdszones doorkruist, raakt je biologische klok (of bioritme) soms ontregeld. En dit kan voor onaangename neveneffecten zorgen. Wat is een jetlag? Ons 24 uur ritme van slaap en activiteiten wordt beheerst en gereguleerd door onze biologische klok in de hersenen. Dat is geen zichtbare tikker maar een gevoelsklok. Deze biologische klok wordt elke dag op tijd gezet door het daglicht en is aangesloten op het eind van je oogzenuw. Daar komen de signalen van licht en donker binnen waardoor je hersenen weten of het al tijd is om te gaan slapen of dat je nog wel een filmpje kunt kijken. Biologische klok raakt in de war Zo’n klok kan het moeilijk krijgen wanneer je naar een verre tijdzone vliegt. Je biologische klok verwacht duisternis maar krijgt een portie extra licht of andersom. Hierdoor raakt die klok in de war en dat kan soms een paar dagen duren. Daarnaast moeten ook je organen zich aanpassen aan de nieuwe situatie en tijd. Je al bijna slapende nieren en lever moeten ineens langer doorwerken. Dat zou jij waarschijnlijk ook niet leuk vinden en daarom gaan ze klagen bij je hersenen met als gevolg hoofdpijn, klachten in de maagstreek of somberheid. Jetlag symptomen en signalen Een jetlag kan je herkennen aan verschillende symptomen na een vliegreis. Het belangrijkste symptoom is extreme vermoeidheid. Dit kan zelf zo erg zijn dat je er ziek van wordt. Daarnaast kan je last krijgen van verschillende lichamelijk en psychische klachten zoals vermoeidheid, hoofdpijn, maagklachten, slechte concentratie, pijnlijke gewrichten en zelfs geheugenverlies. Hoe meer tijdzones je passeert, hoe meer last je kunt krijgen van jetlag symptomen. Niet iedereen heeft evenveel last van een jetlag Ongeveer driekwart van de reizigers heeft last van een jetlag, maar niet iedereen is even gevoelig voor de effecten daarvan. De ene persoon heeft het er moeilijker mee dan de andere. Er zijn mensen die na een goede nachtrust snel zijn aangepast aan het nieuwe ritme. Anderen hebben na een lange vliegreis soms wel dagenlang last van een jetlag. Over het algemeen geldt: hoe ouder, hoe minder last. Vrouwen hebben doorgaans iets meer last van een jetlag dan mannen. Je vliegt naar Nederland Mensen die naar het noorden of zuiden reizen, krijgen geen jetlag omdat ze geen tijdzones doorkruisen. Als je naar het oosten (bijvoorbeeld van de Antillen naar Nederland) reist heb je het meest last van een jetlag, dit omdat je bij elke doorkruiste tijdzone een uur verliest. Je vliegt naar de Antillen Bij het reizen naar het westen (bijvoorbeeld van Nederland naar de Antillen) krijg je wel een jetlag, maar omdat je bij elke doorkruiste tijdzone een uur er bij krijgt wen je meestal makkelijker aan het tijdsverschil. Maar een jetlag wordt ook veroorzaakt door een andere omgeving, andere gebruiken en door de opwinding van vakantie. De vliegreis om op een bepaalde bestemming te komen is bovendien een aanslag op het menselijk lichaam. Een paar dingen die je tegen een jetlag kunt doen · Geef zo min mogelijk gehoor aan je biologische klok. Kruip dus niet bij aankomst direct onder de wol als het nog middag is, maar probeer zo lang mogelijk wakker te blijven. Is het op de plaats van bestemming al avond, maar ben je nog niet moe? Ga dan toch gewoon naar bed. Je lichaam past zich op deze manier het snelst aan. · Blijf overdag zoveel mogelijk in daglicht, liefst in de felle zon. Je lichaam krijgt zo meer signalen dat het dag is, en zal minder snel in de slaapstand schieten. · Zorg ’s avonds voor een hele donkere kamer. Gebrek aan licht stimuleert het slaapproces in je hersenen. · Kun je ’s avonds de slaap echt niet vatten, dan kun je melatonine slikken. Dit stofje wordt door de pijnappelklier aangemaakt in de hersenen en zorgt ervoor dat je slaperig wordt. Melatonine in een pilletje heeft datzelfde effect. Slik melatonine ongeveer een half uur voor het naar bed gaan.
Door redactie op woensdag 2 september 2015
Deze dagen draait in Nederland de documentaire ‘Sombra di Koló’ van Angela Roe. Ik mocht een interview met haar doen en heb de documentaire twee keer gezien. De film gaat over de betekenis van huidskleur en ras vandaag de dag en de relatie tussen kleur en sociale klasse. In de film stelt Angela de vraag ‘vertel me iets over kleur’. Ik werd geraakt door deze vraag en vroeg me af of mijn kleur ook een rol speelt in mijn leven. Nee, mijn kleur speelde geen rol bij mijn studie, bij het vinden van een baan en in mijn sociale leven. Ik heb er geen hinder van ondervonden. Maar omdat ik anders uitzie heb ik wel gevallen meegemaakt waarbij mijn kleur er aan te pas kwam. Naar Parijs Ik ben geboren op Curaçao en in 1978 in Nederland komen studeren. Ik kwam in Tilburg terecht om bedrijfseconomie te studeren aan de Katholieke Hogeschool Tilburg, tegenwoordig Tilburg University. Ik woonde op de studentenflat en we gingen met een groep naar Parijs. We liepen daar op straat en je zag heleboel zwarte mensen. Op een gegeven moment zei één van de medestudenten tegen mij: “je bent eigenlijk helemaal niet zwart”. Voor mij was dit de eerste keer dat over mijn kleur werd gesproken. Schoonmaakploeg Na mijn studie ging ik werken bij de Belastingdienst. Als je het gebouw binnenkwam moest je langs een portier. Een hele vriendelijke man. Een van de eerste keren dat ik binnenkwam zei hij tegen mij dat mijn collega’s net weg waren. Als ik hard rende kon ik ze nog inhalen. Met mijn collega’s bedoelde hij de schoonmaakploeg. Hoogste verdieping Een ander keer vroeg hij mij wat ik te zoeken had op de vierde verdieping. Het was een oud gebouw met vier verdiepingen. Hoe hoger je functie hoe hoger de verdieping. Ik werkte als Rijksaccountant en die zaten op de vierde verdieping. Ik moest in het begin mijn identiteitspapieren laten zien om de lift te kunnen pakken. Nadruk op het anders zijn. In die tijd dat ik bij de Rijksoverheid werkte hadden ze een beleid om allochtonen in dienst te nemen. En ze hadden allerlei faciliteiten voor de allochtoon. Als in mijn rapportages een woord of zin verkeerd was, werd ik meteen naar een cursus Nederlands gestuurd. Mijn leidinggevende moest ook naar een cursus ‘hoe om te gaan met allochtonen’ en mijn team kreeg ook een workshop want er was een allochtoon in hun midden. We kregen uitleg van een duo, een zwarte en een witte meneer. Ze noemden zich Sjors en Sjimmie. Ik vond ze heel eng. Ik had totaal geen moeite met mijn leidinggevende en teamleden. Maar door het constant de nadruk te leggen dat ik anders was werd je ook anders behandeld. Uitblinker Na de Belastingdienst kwam ik bij Interpolis terecht, een verzekeringsmaatschappij. Wat een opluchting was dat. Ik werd niet onder een vergrootglas gelegd. Ik was een collega. Maakte ik een taalfout, dan werd deze gewoon verbeterd want iedereen maakt fouten. Bij Interpolis was ik een specialist op het gebied van levensverzekeringen. En zo werd ik ook behandeld. Natuurlijk werden er grappen gemaakt over mijn accent. Vooral de vette ‘W’ was erg populair. Maar omdat ik ervoor zorgde om uit te blinken in mijn vak werden dit soort grappen niet meer gemaakt. Mijn kleur? Als ik op vakantie ben op Curaçao ga ik veel naar het strand en krijg dan een hele bruine kleur. In het begin bij mijn terugkeer in Nederland kreeg ik steevast verbaasde opmerkingen hierover. “Goh ik wist niet dat je bruiner kon worden.” Laatst kwam ik de eerste dag dat ik op Curaçao was een vriendin van mijn moeder tegen. Ik vertelde haar wie ik was. Ze keek me aan en zei: ”Hoe kom jij zo wit, je was toch vroeger bruin”? Carmine Palm
Door Carmon op dinsdag 30 juni 2015
Sleeves is een Curaçaose coverband met een breed repertoire, van rock tot dance, van soul tot jazz. Ze geven het publiek waar ze voor zijn gekomen: music, fun and entertainment. Sleeves heeft nu een cover gemaakt van de hitsingle van Kenny B. ‘Parijs’. De cover heet ‘Papia papiamentu ku mi’, en er hoort zelfs een videoclip bij. De redactie van Baat sprak met met Eric Jan van Leeuwen, de zanger van Sleeves. Vertel eens iets over jullie zelf? Een jaar of acht geleden kwamen drie man, Bik, Maarten en Mike samen om iets gezelligs te doen met muziek. Dat was het begin van Sleeves. Bik en Maarten zitten nog steeds in de band. Al gauw werd het aantal muzikanten groter en ook de muzikaliteit. Ik zelf kwam er een half jaartje later bij, naast de lead zangeres. Tussendoor hebben we aardig wat wisselingen gehad, maar de huidige bezetting is al een paar jaar hetzelfde. Sleeves bestaat uit 11 leden. Waarom zijn jullie met zoveel? Dat is puur voor de gezelligheid en omdat het onze hobby is. Commercieel is een grote band op een eiland niet handig. Het is te groot en dus te duur. Vandaar dat wij per persoon een lagere prijs hebben dan in kleinere bands. Zo is het toch nog enigszins aantrekkelijk om te spelen. Omdat we zo groot zijn, spelen we ook niet zo vaak op het eiland: vier tot zes keer per jaar. Dan blijft het ook leuk voor ons en voor het publiek. Het is echt altijd feest als we spelen. En het voordeel van zo’n grote bezetting is dat we kunnen we schakelen van Van Halen naar Cool and the Gang, van snoeiharde gitaren naar feestelijke blazers nummers. Onze 4 koppige blazerssectie maakt het wat mij betreft echt af. Waar komen jullie vandaan en wat is jullie muziekachtergrond? We zijn een enorm gemixte band, Yu di Korsou en Nederlanders die hier tussen de 5 en de 25 jaar wonen. We hebben in de band enorm veel kennis. , Zo hebben we het hele nummer ‘Papia papiamentu ku mi’ met eigen middelen gemaakt. De muzikale productie deden we in de studio van onze goede vriend Gino Cova die zijn eigen reclame bureau Icon heeft. De videoclip is geregisseerd door Maarten die veel ervaring heeft in regie, toneel en filmwerk. En Yuri, die een professioneel videoproductiebedrijf heeft (Caribbean Legacy), heeft de schitterende beelden gemaakt. Waar treden jullie op? Komen jullie ook nog een keer in Nederland? We zijn vanwege de grootte van Sleeves beperkt in waar we optreden. Meestal treden we op in de grotere uitgaansgelegenheden met een flink podium of op grotere evenementen. Ook zijn we te vinden op onze buureilanden, Bonaire, Aruba en in de toekomst ook op St Maarten. Nederland zit er voorlopig niet in. We houden toch echt van de Happy hours met mooi weer. Waarom een cover van het nummer ‘Parijs’ van Kenny B.? Het was puur een ingeving van onze Saxofoonspeler Edwin en opgepakt als geintje. Vanaf het moment dat we online gingen waren we de grip kwijt. Overal, ook in Nederland, kun je het downloaden of beluisteren. Daar komt nu een schitterende Caribische clip bij die mensen helemaal in de sfeer van Curaçao brengt. De clip is echt bedoeld is als een positieve kijk op ons eiland. Heeft Kenny B. het nummer gehoord en wat vindt hij ervan? Ik heb werkelijk geen idee, ik ben wel erg benieuwd! Praten jullie zelf Papiaments? Echt multicultureel, zoals Curaçao is, hebben we, Antilliaanse, Surinaamse, Indische, Nederlandse en zelfs Duitse roots en vrijwel iedereen kan zich verstaanbaar maken in Papiaments en Nederlands. Denken jullie dat ook dit nummer gaat scoren zoals ‘Parijs’? We hebben echt geen idee, maar de aandacht nu is hartstikke leuk. Het origineel is natuurlijk echt briljant, daar liften we misschien op mee. Al hebben we geen commerciële intenties. Onze gedachte is dat de clip en het nummer positieve reclame moet zijn voor Curaçao. Het wordt in ieder geval door veel mensen enorm gewaardeerd. Welk nummer zouden jullie graag nog eens willen coveren en waarom? Dit was gewoon een spontane actie en we zien verder wel. Go with the flow! Wil je verder nog iets aan ons kwijt? Volg ons vooral op onze Facebook-pagina. Verder veel kijk- en luisterplezier en… te despues!
Door redactie op zondag 14 juni 2015
De zomer en de zomervakantie komen er weer aan. Ook voor Reggie Curiël. Wat betekent de zomer voor Reggie? Hij blogt hierover op www.vertaalweb.com. Hieronder zijn verhaal. Reggie, eigenaar van vertaalweb is geboren op Curaçao en woont met zijn vrouw en twee dochters in Delft. Summertime oftewel de zomervakantie is in aantocht De zomervakantie is in aantocht. Ik weet dat het pas juni is, maar geloof me het gevoel begon al in de laatste week van mei, zo’n beetje. De lente doet dan pogingen om zich te laten gelden, voordat de zomer hetzelfde gaat proberen, maar dan met meer intensiteit . Na ruim 30 jaar Nederland heb ik geleerd dat de lente en haar grote broer zomer, hun best doen, maar soms ook roemloos en ook grandioos ten onder gaan. Dat valt voor mijn Caribische botten niet altijd mee want die snakken inmiddels naar een beetje zon. Zoals gisteren bijvoorbeeld. De kinderen vlogen naar school of kwamen te laat aan, afhankelijk van mee- of tegenwind. Nu is het weer hier thuis toch altijd al een onderwerp van gesprek. Als Antilliaanse man tussen drie vrouwen die allemaal hier geboren zijn valt het niet altijd mee. Zeker in de winter haak ik volledig af. Als ik twee pubers zie discussiëren of er een kans in zit dat ze kunnen schaatsen dan gaat bij mij het licht uit. De winter bekijk ik het liefst vanachter het raam met de verwarming aan. Wintersport is ook niks voor mij, ooit wel eens een Antilliaan op ski's gezien? Ze zullen er best zijn maar ik ken ze niet, in ieder geval niet zij die het vrijwillig doen, of ze moeten in Nederland geboren zijn. Zo tegen de tijd dat de lente zich gaat roeren kom ik thuis ook onder mijn steen vandaan, word ik weer wat gezelliger en heb ik weer hoop dat ik binnenkort mijn korte broek en slippers uit het vet kan halen, zeg maar het uniform van een Caribische man. Mijn dochters lachen zich iedere keer weer een breuk, dat zijn dus die momenten dat ik me realiseer dat ik echt van een andere planeet kom, in dit geval Curaçao. Maar goed zoals ik al zei in het begin, de zomer nadert. Mijn dochters bereiken een fase die een beetje te vergelijken is metaalmoeheid. Aan de buitenkant merk je er niet altijd wat van, maar het is wat er van binnen gebeurt, waar het gevaar schuilt. Geen zin en ben moe worden afgewisseld met het tellen van de weken dat het nog duurt voordat die grote zomervakantie eindelijk aanbreekt. En de gevaren voor mij, die zijn ook best wel aanwezig. Zie het maar als het lopen in een mijnenveld. Je hebt een beetje een idee waar die mijnen liggen en je springt van het ene veilige gedeelte naar het andere. Maar als je verkeerd gesprongen bent, dan ontploft het in alle hevigheid. En als een wat geagiteerde dochter zegt dat ik er weer eens niets van begrijp, dan besef ik inderdaad dat het tijd wordt dat de zomer aanbreekt. De kinderen zijn dus aan vakantie toe zijn. Maar voor dat het zover is moet de jongste, die in groep 7 zit, nog aan een werkstuk over het heelal opleveren, gelukkig een overzichtelijk onderwerp dus dat gaat vast soepel verlopen. Daarnaast heeft ze de gebruikelijke CITO- en andere toetsen voordat het echt vakantie is En voor de oudste is de aankomende toetsweek van het Gymnasium plus nog een van de laatste hordes die genomen moeten worden op weg naar de zomer. Met veel extra vakken waaronder Chinees lopen de stressniveaus snel op. Kortom er moet nog wat water door de Rijn (ik hoop niet letterlijk) voordat het echt zomer is en we op vakantie kunnen. Het is uiteraard niet alleen maar kommer en kwel. Integendeel zelfs, ze kijken alvast vooruit naar de vakantie. Eindelijk weer naar Curaçao, naar Opi en Oma Konta (mijn ouders) want het is alweer een tijdje geleden. Voor mijn jongste dochter is zwemmen van levensbelang in de zomer. Iedere ochtend is haar eerste vraag bij het ontwaken of ze die dag kan zwemmen. Dus komende vakantie is het ultieme genot, zwemmen in die helderblauwe Caribische zee. Eerlijk gezegd kan ik ook niet wachten. Mijn kinderen zijn hier geboren en duiken ook de Noordzee in. Dat bekijk ik in de regel met afgrijzen. Ik geloof dat ik ooit een teen in die bruine massa heb gestoken maar ik was bang dat ik mijn teen nooit meer zou terug zien, dus zwemmen in de Noordzee kan op weinig begrip van mijn kant rekenen. Ik verheug me dus op het moment dat ik de zee op Curaçao kan in rennen en mijn zwem DNA weer ontwaakt. Ik kan me nog een moment herinneren dat mijn vrouw voor het eerst op Curaçao was en met mij samen bij Boca Sami het water in liep. Ik was helemaal in extase tot ik haar stem achter mij hoorde met de vraag wat die zilveren dingen waren die om haar benen heen cirkelden. Dom genoeg antwoordde ik vissen. Ik heb de rest van de tijd naar haar gezwaaid op haar handdoek. Het water is ze daar niet meer in gegaan. We werken er nog aan. Onze oudste dochter verheugt zich op het eten, de loempia’s bij Rio Canario, de Truk’i pan bij Saliña, eten bij Plasa Bieu of bij Pop’s place aan Caracasbaai. Wij Antillianen hebben wat met eten, eten staat voor familie, voor samen en voor gezelligheid. Er is geen leven mogelijk zonder eten, nou ja misschien wel maar dan is het half niet zo gezellig. Mijn oudste dochter is in dat opzicht echt een yu di Korsou. Haar herinneringen zijn geordend aan de hand van de eet ervaringen die ze heeft en op Curaçao gaat dat over loempia’s, galiña, pan ku lomitu, arepa di pampuna, kortom alles wat mijn eiland te bieden heeft. Na het landen moeten we loempia’s halen want daar heeft ze zoooooo een zin in. Niet de weirde shit zoals ze zelf zegt. De laatste keer aten we bij mijn ouders tussen de middag en die hadden echt Antilliaans gekookt: Kolo Stoba ku Rabu i Funchi. Nu eten mijn dochters alles en proberen ook alles dus met enthousiasme werd opgeschept. De langwerpige stukken vlees werden wat vreemd bekeken en op een goed moment besloot een van de twee toch te vragen wat het was want het smaakte een beetje vreemd. Mijn vrouw had het al door gehad, die had vriendelijk bedankt en was bij een vegetarische maaltijd gebleven. Ze is inmiddels ervaringsdeskundige. Ik antwoordde Rabu. Rabu papa, wat is dat? vraagt mijn dochter nog. En dom dom dom, varkensstaart zei ik. Hun blik was priceless, maar dan niet in de Mastercard betekenis van het woord. Laat ik het zo zeggen, varkensstaart eten ze niet meer. Voor mij maakt het allemaal niet zo veel uit. Na drie jaar merk ik dat ik er echt aan toe ben om naar huis te gaan. Ik kan er zelfs emotioneel van worden, ik heb de afgelopen tijd hier een daar een traan weg gepinkt. Natuurlijk mis je je familie en deze vakantie is voor een groot deel familiebezoek. Maar het is meer. Het is zoals de zangeres Izaline Calister zingt in Mi Pais, het is mijn land. Het land waar mijn navelstreng begraven ligt en die na meer dan 30 jaar nog altijd aan mij trekt. Het doet wat met me als ik de luchthaven uitloop en door de warmte wordt begroet. Dit is geen Zuid Spanje, Griekenland of Italië, dit zijn de tropen en die warmte die ken je en hoe lang geleden ook, het voelt telkens weer als thuis aan. Maar we zijn nu pas in juni en zoals eerder gezegd we zijn er ook nog niet. We zijn wel onderweg. Ook mijn vrouw heeft een paar tentamens te halen voor die tijd. Er moet nog aan een werkstuk gewerkt worden. Toetsweek komt er ook aan en dat vereist de nodige voorbereiding. Dat is niet alles want er moeten ook muziek- en danslessen nog gevolgd worden. Beachvolleybal trainingen staan nog op het programma. En dan zelfs ook nog een wedstrijd. Oh ja, en naar de WK beachvolleybal finale gaan kijken. Vergeten we niets? Een paar weken school natuurlijk maar dat gaat prima lukken, dat weet ik gewoon. Het zijn allemaal doorzetters. Ze hebben de beste eigenschappen van hun moeder geërfd en gelukkig niet te veel slechte van hun vader. Wordt vervolgd.
Door redactie op woensdag 3 juni 2015
Op 1 juni 2012 is baat013.nl live gegaan. Drie jaar later heeft baat013.nl een solide positie verworven als informatiebron voor iedereen die op een andere manier met de Antillen of Aruba te maken heeft. De uitgangspunten van de site zijn de afgelopen jaren wel wat gewijzigd. Eerst was de rol en functie van Baat013 die van ‘beraad’. Later ging Baat013 door als communicatie- en mediaplatform. Ook de doelstelling werd aangescherpt: door een Antilliaanse bril mensen informeren over nieuws, cultuur en politiek. Over mensen De lezers van de website zagen in die drie jaar artikelen verschijnen over politiek, cultuur, nieuws, sport en verhalen van de eilanden. Maar in het laatste jaar verschijnen er meer artikelen over mensen. Wat doen zij en wat houdt hun bezig? Hieronder een overzicht van het laatste jaar: Delilah Eugenio weet alles over Food of Slavery Mildred Straker vertelt haar verhaal Maristella Martes portretteert ouderen Marjan van Wijngaarden houdt van Curacao Marvin Madera gaat terug naar Curaçao John Bernabela actief in het rolstoelbasketbal Elmus Da Costa Gomez en Tumbafestival 2015 Hermien Visscher en Marc Oldeman hebben een wijngaard op Curaçao Ireno Baranco en zijn gedachten Rose-Marie van Abeelen en Mariëta Emers krijgen een Koninklijke onderscheiding Gabi Ras en Chandni Dwarkasing doen aan slacklinen We horen graag jouw verhaal Heb jij ook je eigen verhaal of een onderwerp dat je met baat013.nl wilt delen? Neem contact met ons op!
Door redactie op woensdag 13 mei 2015
In april presenteerde het Centraal Bureau voor de statistiek (CBS) nieuwe cijfers voor Caribisch Nederland. Met Caribisch Nederland worden Bonaire, Saba en Sint Eustatius bedoeld. Deze eilanden zijn sinds 10 oktober 2010 een deelgemeente van Nederland. De cijfers gaan onder meer over de leeftijd waarop moeders kinderen krijgen, het aantal tienergeboorten en de samenstelling van het huishouden. Leeftijd van de moeder bij geboorte Vrouwen in Caribisch Nederland worden met gemiddeld 25,2 jaar moeder. Vrouwen van Antilliaans/Arubaanse herkomst in Nederland worden met gemiddeld 25,9 jaar voor het eerst moeder. Vrouwen in Europees Nederland zijn gemiddeld 29,4 jaar wanneer ze voor het eerst moeder worden. Aantal tienergeboorten Het aantal tienergeboorten in Caribisch Nederland bedraagt 10 procent. Dat wijkt flink af van de rest van Nederland (1,3 procent). Vrouwen van Antilliaanse/Arubaanse herkomst in Nederland (6,8 procent ) zitten daar tussenin. Het aantal tienergeboorten onder vrouwen van Antilliaanse/Arubaanse herkomst in Nederland past zich geleidelijk aan, aan dat van alle vrouwen in Nederland. Eenoudergezin 38 procent van de kinderen die in 2012 in Caribisch Nederland werden geboren, kwam terecht in een eenoudergezinnen, vaak een alleenstaande moeder. Van de geboren kinderen in Nederland met een moeder van Antilliaanse/Arubaanse herkomst groeit 37 procent in een eenoudergezin op. Voor Nederland in totaal is dit aandeel veel lager namelijk 8 procent. Ongehuwd paar Verder valt op dat ongehuwd ouderschap voor vrouwen van Antilliaanse/Arubaanse herkomst (in Nederland) en voor alle vrouwen in Nederland nagenoeg overeenkomt, met ongeveer 30 procent. In Caribisch Nederland wordt slechts 15 procent van de kinderen geboren bij een ongehuwd stel. Gehuwd paar 38 procent van de kinderen in Caribisch Nederland groeit op bij een gehuwd paar. Van de baby’s in Nederland met een moeder van Antilliaanse/Arubaanse herkomst groeit 24 procent bij een gehuwd paar. Bij alle vrouwen in Nederland is het aandeel het hoogst: 56 procent. Overige huishouden Onder vrouwen in Caribisch Nederland komen andere vormen van huishoudens vaker voor dan onder vrouwen in Nederland totaal. Dat is ook zo onder vrouwen van Antilliaanse/Arubaanse herkomst. Het gaat dan vaak om een moeder en haar pasgeborene die inwonen bij de ouders (of de moeder) van de moeder.
Door redactie op woensdag 8 april 2015
Domino is op de voormalige Nederlandse Antillen en Aruba de nationale volksport. Het is een spel dat al eeuwenlang gespeeld wordt. Over de hele wereld populair, maar vooral in de Caribische landen en in Latijns-Amerika. Daar nemen ze het spelen van Domino heel serieus. Er wordt zelfs gespeeld om geld. Op de Nederlandse Antillen en Aruba is Domino een belangrijk tijdverdrijf. Ter ontspanning, maar tegelijkertijd wordt het bloedserieus gespeeld. Het is vooral iets voor mannen. Twee aan twee nemen ze het tegen elkaar op. De stenen kletsen hard op het tafelblad. Strategisch inzicht en bluf zijn vereiste eigenschappen. In de roman ‘Dubbelspel’ van Frank Martinus Arion wordt het spel menens, het einde is desastreus. Domino is een oud chinees spel De oorsprong van de Domino ligt rond 1100 in China. Het spel is bedacht door generaal Hung Ming. Deze generaal ontwikkelde het spel om zijn soldaten te voorzien van vermaak terwijl zij de wacht moesten houden. Zeelieden brachten het spel naar Europa. Vanuit Europa werd het spel nog verder over de wereld verspreid. Via koloniale schepen ging het spel naar Latijns-Amerika en van daaruit verder naar het Caribisch gebied. Hier wordt het spel gezien als de nationale sport, en wordt het dagelijks gespeeld. En dus zo ook op de Nederlandse Antillen, waar jong en oud, binnen en buiten, achter de dominotafel zitten. Doorgronden welke stenen de ander heeft Het spel met de witte stenen is op de Antillen een serieuze aangelegenheid voor volwassen mannen, met heuse kampioenschappen. Met koppels van twee wordt de strijd gestreden. Wie het eerst tien rondjes wint of het eerst alle stenen kwijt is, is de beste. Vooral de oudere mannen nemen het spel héél serieus. Ze turen minutenlang naar hun stenen en vervolgens naar elkaar. Met starende blikken die bijna een gat in het hoofd van de tegenstander branden, proberen ze te doorgronden welke stenen de ander heeft. Dubbelspel Domino lijkt op het eerste gezicht een heel makkelijk spelletje: gewoon een drie tegen een drie aanleggen. Maar dat is schijn. Je moet veel en snel rekenen en beredeneren wat je tegenstander en je medespeler hebben. Het is de bedoeling dat de aangelegde steen voor de opponent een last is, maar voor je teamgenoot juist niet. En wanneer de winnaar zijn winnende steen op beide zijden van het spel kan aansluiten, dan wint hij met een dubbelspel. Luidruchtig Wie denkt dat het dominospel een ingetogen, rustige activiteit is, heeft het mis. Bij Antillianen gaat het er namelijk behoorlijk temperamentvol aan toe. Stenen worden luidruchtig gehusseld, er wordt hard geroepen en de stenen worden loeihard op tafel geslagen. Praten doen de spelers echter niet en naar elkaar seinen is strafbaar. Ook al zin gekregen in een spelletje Domino? Zoek je stenen bij elkaar en lees hier nog even de spelregels.
Door redactie op woensdag 25 maart 2015
Maar liefst 38 pianocomposities uit het rijke muzikale erfgoed van Curaçao, Cuba en Venezuela. Die vind je op de cd ‘Danzas Caribeñas’, uitgegeven door de Palm Music Foundation. De cd staat deze maand op nummer 7 in de Libris top 10. De cd bevat een grote variatie aan klassieke salonmuziek uit de 19e eeuw en de eerste helft van de 20e eeuw. Het gaat om composities van maar liefst negen Curaçaose componisten, één Cubaanse componist (Ignacio Cervantes) en één Venezolaanse componiste (Maria Teresa Carreño). Alle composities worden gespeeld door Marcel Worms. De danza: tweekwartsmaat De Caribische danza is een dans in tweekwartsmaat die is opgebouwd uit twee, drie of vier delen. De danza dateert van 1804 en is afkomstig van Cuba. Vanuit Cuba waaierde de danza uit naar de salons van andere eilanden in de regio, waaronder Curaçao. Als dans beleefde de danza haar meest glorievolle periode van de tweede helft van de 19e eeuw tot aan het begin van de jaren 40 van de 20e eeuw. De cd bevat diverse danza’s van Curaçaose componisten zoals Jan Gerard Palm, Jules Blasini, Jacobo Palm en de dichter-musicus Joseph Sickman Corsen. Ook van de Cubaanse componist Ignacio Cervantes (1847-1905) speelt Marcel Worms een viertal danza’s uit zijn 41 wereldbekende Danzas Cubanas . Curacaose Wals: driekwartsmaat De Curaçaose wals staat in driekwartsmaat. Maar in tegenstelling tot het strakke driekwartsritme van de meeste Europese walsen, is de Curaçaose wals opvallend rijk aan syncopen, zowel in de melodie als de ritmische begeleiding. Dat betekent dat het accent in de muziek op een andere plek in de muziek valt dan je zou verwachten. De Curaçaose wals is doorgaans opgebouwd uit twee of drie delen van elk 16 maten. Een verliefde Palm Verschillende van de Curaçaose walsen zijn geschreven om een moment van verdriet of juist van geluk in muziek tot uitdrukking te brengen of om een persoon die de componist liefhad te eren. Zo inspireerde Amalia Elodia Perez, Jan Gerard Palm in 1886 tot het schrijven van de wals ‘El 18 de Febrero’ en de danza ‘La Trigueña’. In de periode na het overlijden van zijn echtgenote, brak Jan Gerard Palm ten gevolge van een ongeval bij het zwemmen op het Rif in Otrobanda zijn been. De familie liet uit Venezuela een verpleegster - Amalia Elodia Perez - overkomen om hem te verzorgen. Gevolg hiervan was een verliefde Palm. Wals op een tafelservet De bekende wals ‘Para que Amar’ (Het waarom van het liefhebben) schreef Albert Palm spontaan neer op een tafelservet tijdens een galadiner in de loge Igualdad. Dit als antwoord op een filosofische vraag van een tafelgenoot wat nu toch de zin van het liefhebben van het vrouwelijke geslacht was. Albert Palm meende dat je zo’n vraag alleen met muziek zou kunnen beantwoorden. Met het tafelservet in de hand liep hij vervolgens naar de vleugel en speelde zijn net gecomponeerde wals voor een enthousiast gehoor. Een wals en een huwelijksbootje Ook de wals ‘Primero de Octubre’ van Jacobo Palm ontstond spontaan. Dat gebeurde toen Archimedes Salas op straat Jacobo Palm ontmoette. Salas vroeg hem om mee te gaan naar het huis van zijn vriendin Chatica Capriles aan het Brionplein. Archimedes wilde haar namelijk ter gelegenheid van haar verjaardag een wals aanbieden. Spontaan componeerde Jacobo aan de vleugel de wals ‘Primero de Octubre’. Op het oorspronkelijke manuscript staat de aantekening ‘La compuse, viendo a Chatica Capriles’ (ik heb dit gecomponeerd terwijl ik keek naar Chatica Capriles). De wals bleef niet zonder het beoogde effect: Archimedes en Chatica stapten niet lang daarna in het huwelijksbootje. De pasillo: voor virtuoze pianisten De pasillo is een karakteristieke adaptatie in Latijns-Amerika van de Europese wals. De pasillo ontstond in de eerste helft van de 19e eeuw in Colombia waar ze pasillo de paso werd genoemd, een dans met kleine stappen. De populariteit van de pasillo verspreidde zich van Colombia naar Ecuador, Peru, Venezuela, Midden-Amerika, maar ook naar Curaçao. Kenmerkend voor de Curaçaose pasillo is de zangerige en melodieuze stem vertolkt door de rechterhand op de piano. De partij voor de linkerhand kenmerkt zich door strikte ritmen die worden afgewisseld met talrijke vrije passages als tegenmelodie van de rechterhand. Van de pianist vereist dit een grote mate van virtuositeit. Jacobo Palm, Rudolf Palm, Charles Maduro en José Maria Emirto de Lima zijn bekend geworden door de mooie pasillo’s die zij hebben geschreven. De cd bevat drie pasillo’s: van Rudolf Palm zijn ‘Como tú lo quieres’ en van Jacobo Palm zijn ‘Ecos del Alma’ en ‘La Inocencia’. Naast de verschillende danza’s, Curaçaose walsen en pasillo’s, bevat de cd ook een danzón van Rudolf Palm, een polka van Joseph Sickman Corsen, een tango van Jacobo Palm, een calypso van Wim Statius Muller en een mazurka van de Venezolaanse componiste Teresa Carreño. CD bestellen? Geïnteresseerden in Nederland kunnen de CD ‘Danzas Caribeñas’ bestellen door het overmaken van 18 euro (15 euro voor de CD en 3 euro aan verzendkosten) naar rekeningnummer NL58INGB0005384222 van de ING Bank ten name van de stichting Palm Music Foundation, onder vermelding van ‘Danzas Caribenas’. Vergeet niet om ook het adres te vermelden waar u de CD bezorgd wilt hebben.
Door redactie op woensdag 18 maart 2015
Woensdag 18 maart vindt de 49ste editie van Arubadag plaats. Op deze dag viert Aruba de ‘Dia di Himno i Bandera’ (Dag van het Volkslied en de Vlag). Om te herdenken dat Aruba in 1976 een eigen vlag en volkslied kreeg, wordt dit heugelijke feit elk jaar op 18 maart gevierd. Arubadag wordt over het hele eiland gevierd, maar de meeste festiviteiten vinden plaats in Oranjestad. Zo is er een grote folkloristische zang- en dansshow op het Plaza Betico Croes, een groot plein in Oranjestad. En alle Arubanen zingen weer uit volle borst het volkslied 'Aruba Dushi Tera' mee. Verder worden er op het eiland allerlei sociale-, culturele-, sport- en andere activiteiten en feestelijkheden georganiseerd en overal wappert de Arubaanse vlag trots in de wind. Arubadag wordt ook in Nederland gevierd Het is traditie om ook de in Nederland wonende, werkende of studerende Arubanen in de gelegenheid te stellen om deze nationale feestdag te vieren. Dit jaar wordt de Arubadag op zondag 22 maart in ’De Broodfabriek´ in Rijswijk gevierd. De Arubanen in Nederland verheugen zich op deze dag. Uit alle delen van Nederland komen mensen naar de Arubadag, om zo elkaar te ontmoeten, de sfeer van thuis te proeven en om van de Arubaanse dans, muziek, cultuur en gerechten en lekkernijen te genieten. En om het volkslied te zingen! Viering Arubadag in Nederland steeds meer multicultureel In eerste instantie werd dit evenement georganiseerd voor de Arubaanse gemeenschap in Nederland, maar in de loop van de tijd werd de viering steeds meer multicultureel. Ook komen er vaak mensen uit Aruba naar Nederland om de Arubadag te vieren en er familie, vrienden en kennissen te ontmoeten. Het volkslied van Aruba Het volkslied van Aruba is ‘Aruba Dushi Tera’ (Aruba zalig land). Het lied, een wals, is in de jaren 50 geschreven door Juan Chabaya (Padu) Lampe. De muziek is van Rufo Wever. Het lied werd onder de Arubaanse bevolking zo populair, dat het op 18 maart 1976 officieel geïntroduceerd werd als volkslied van Aruba. Wil je graag het volkslied horen en meezingen? Hieronder de tekst van het Arubaans volkslied met vertaling. Aruba patria aprecia nos cuna venera chikito y simpel bo por ta pero si respeta. Refrein: O, Aruba, dushi tera nos baranca tan stima nos amor p’abo t’asina grandi cu n’tin nada pa kibre cu n'tin nada pa kibre Bo playanan tan admira cu palma tur dorna bo escudo y bandera ta orguyo di nos tur! Refrein Grandeza di bo pueblo ta su gran cordialidad cu Dios por guia y conserva su amor pa libertad Aruba gewaardeerd vaderland onze geliefde geboortegrond ook al ben je klein en eenvoudig je wordt gerespecteerd. Refrein: O, Aruba, heerlijk land onze dierbare rots onze liefde voor jou is zo groot dat niets het kan breken dat niets het kan breken. Je stranden worden bewonderd en zijn met palmen versierd je wapen en je vlag zijn de trots van ons allemaal! Refrein De grootheid van jouw volk is haar enorme hartelijkheid moge God leiden en behouden haar liefde voor de vrijheid.
Door redactie op woensdag 11 maart 2015
Zin in Antilliaans eten? De Antilliaanse keuken is tegenwoordig ook online! Je kunt eten bestellen (ook in Tilburg!) en je vindt op internet recepten om zelf Antilliaanse maaltijden klaar te maken. De Nederlands-Antilliaanse keuken is een combinatie van verschillende kookinvloeden. De keuken is het resultaat van een samengaan van verschillende volkeren met verschillende culturen zoals de oorspronkelijke Indianen, Afrikanen, Spanjaarden, Joden en Hollanders. Daardoor is de Antilliaanse keuken zeer divers. Eten bestellen in Rotterdam Bij de cateringbedrijven in Nederland kun je kant en klare maaltijden bestellen. In Rotterdam en omstreken heb je de meeste keus. Woon je in Sliedrecht en heb je zin in ‘pasa palu’ (hapjes), taarten, zoetwaren, salades en’ stobá’ (gestoofd), dan kun je bestellen bij antilliaans-eten.nl. Wil je wat anders bij de lunch? Kijk op de website van Kome dushi uit Rotterdam. Die serveren lunchpakketten met arepeas, tonijnsalade, kipsalade en crabsalade. Wil je iets anders dan bestel je bij Rensley Krioyo. Rensley verzorgt taarten voor bruiloften en communiefeesten. En ook de Chinese ‘sate cu batata’ en veel kipgerechten. Bij Kushina Kayente uit Cappelle a/d IJssel heb je ook een echt Antilliaans ontbijt met ‘pan frances’ (een broodje). Eten bestellen in de rest van Nederland In Zwolle heb je bij Dushi buffet keuze uit warme en koude buffetten met gerecht uit Curaçao. In de buurt van Amsterdam kun je ook genieten van A mi Manera in Almere. Ze hebben geitenvlees en lomitu. Banda Bou Catering te Amsterdam heeft spareribs en koteletten. Utrecht heeft Keshia’s Kitchen met Caribische Surinaamse gerechten. Cocina de Suku in Assen trakteert op broodje rabu of bakkeljou. Verder in het zuiden heb je Antilliaanse hapjes & Taarten uit Tilburg. Je krijgt hapjes, taarten en soepen. Hier kun je ook een workshop volgen met collega’s, vrienden of familie. Veel bestellingen De cateringbedrijven doen het erg goed. Tijdens de feestdagen in december moesten bijna alle Antilliaanse cateraars de bestellingen stopzetten omdat ze het niet meer aankonden. En Antilliaans-eten uit Rotterdam wil zelfs door het hele land gaan leveren. Recepten online Wil je zelf aan de slag in de keuken, ook hier keuzes genoeg. Je hebt een grote diversiteit van recepten online. Steeds meer Nederlanders wagen zich aan het maken van Antilliaans eten. Je hebt websites in het Papiaments zoals Desiree Gourmet, Kuminda.com en Arubiano. Ook in het Nederlands zijn er recepten. Neem een kijkje op Antilliaanse keuken en Marshe Breda. Maar ook bij ah.Nl/kookschrift leer je hoe je de stobá, Antilliaanse pasteitjes, kip en kesio kunt maken. Ook smulweb en Mijnreceptenboek besteden aandacht aan de Antilliaanse keuken. En op vegatopia, een website voor vegetariërs staat een heel oud recept voor kokostaart. Tips? Ken jij nog andere plekken waar je Antilliaans eten kunt bestellen? Of goede websites met Antilliaanse recepten? Laat je tip dan hieronder achter!