Door redactie op woensdag 15 juni 2016
Nydia Maria Enrica Ecury (1926-2012) werd op 2 februari 1926 op Aruba geboren uit een donkere vader en een blanke moeder. Op haar dertigste (1957) ging zij op Curaçao wonen, waar zij op 2 maart 2012 overleed. Aanvankelijk was zij actief in het onderwijs als leraar Engels en Papiaments en werkzaam bij het Departement van Onderwijs. Nydia Ecury maakte naam aan het toneel als mede-oprichtster van de toneelgroep Thalia, als actrice en regisseuse en vooral als cabaretière met haar ‘one woman show’ Luna di papel (papieren maan). Debuut als dichter Als dichter debuteerde zij tamelijk laat, in 1972. Zij publiceerde in het Papiaments. Alleen haar vierde bundel kwam tweetalig uit in het Papiaments en het Engels. In totaal bracht zij vijf dichtbundels uit: Tres rosea (drie ademtochten) uit 1972; Sekura (droogte) uit 1974 ; Bos di sanger (stem van het bloed) uit 1976; Na mi kurason mará (aan mijn hart verknocht) uit 1978 en Kantika pa mama tera (Lied voor moeder aarde) uit 1984. Veelzijdige afstamming In februari 1976 publiceerde zij de bundel Bos di sanger, met daarin het gedicht Bos di sanger. In dit dicht is de dichteres zich bewust geworden van haar veelzijdige afstamming. Bos di sanger Den mi soño spiritu di mi wela ta supla den mi orea: 'Bo sanger ta mas diki ku di tur...' i den anochi skur mi ta hañami ta karga fligí ku un soledat intenso e Tumba inmenso di tur mi antepasadonan Bos di Sanger, papia kla Ki tur e kosnan aki ta nifika? Boso tin pa mi un tarea un mishón wardá? T'ami ta Eslabon ku mesté sigui uni Generashon? T'ami tin di mantene un Tradishon k'a origina den selvanan di Afrika o nasí foi den mondongo di sabana na Bushiribana? Ta mi sanger Alemán ta yora morto di mi ruman o ta e indomitabel Israel den mi ta kanta melodía di Davíd? Bos di Sanger, papia kla Mi n' ta dotá ku profundidat pa interpretá parábola Sinembargo, den tur sinseridat mi ke kumpli ku bo enkargo Bos di Sanger, papia! Papia kla! Van: Nydia Ecury. Uit: Bos di sanger. Willemstad, Kòrsou, 1976. Stem van mijn bloed In mijn dromen fluistert mijn grootmoeders geest: 'Jouw bloed is dik' en in het aardedonker, belaagd door een intense eenzaamheid, merk ik dat ik de immense tombe van mijn voorouders draag. Spreek duidelijk, stem van mijn bloed. Wat betekent dit? Is er een taak, een missie voor me weggelegd? Ben ik de schakel die de generaties moet verbinden? Roep je mij uit tot drager van een traditie die wortelt in de oerwouden van Afrika of ontstond uit de ingewanden van de steppe in Bushiribana? Is het mijn Duitse bloed dat rouwt om mijn broer of de ontembare Israëliet in mij die Davids melodieën zingt? Spreek duidelijk, stem van mijn bloed. Parabelen begrijp ik niet. Eerlijk: ik wil me voegen naar je wensen. Stem van mijn bloed, spreek harder. Harder! Vertaling: Nydia Ecury en Esther Jansma.
Door Carmon op woensdag 8 juni 2016
BAAT 013 blijft aandacht besteden aan spreekwoorden en gezegden in het Papiaments. Deze spreekwoorden en gezegden zijn vanuit het leven gegrepen en steeds meer jongeren hebben er belangstelling voor. Hieronder volgen een paar grappige voorbeelden waarbij de Papiamentse uitdrukking vetgedrukt wordt weergeven met daaronder het Nederlandse equivalent of omschrijving. Hoewel het Papiaments maar in een klein taalgebied wordt gesproken is aan onderstaande spreekwoorden en gezegden te zien met hoeveel creativiteit, humor en liefde deze taal zich heeft weten te ontwikkelen en te handhaven. Loke ta hechu no por bira bèrdè mas   Gedane zaken nemen geen keer. E parse hende ku a drnmi fuma lanta burachi   Hij is volledig de kluts kwijt Si bo kuchara kibra, bo tin ku kome ku bo man Pa falta di un stul e ta sinta riba tres piedra Pa falta di kachó bo ta bai mondi ku pushi   Men moet roeien met de riemen die men heeft Chinchirinchi ta warda bientu supla pa e bula   Met alle winden mee waaien Djandja mi pa mi djandja bo   Voor wat, hoort wat. De ene dienst is de andere waard Kada porko tin su djasabra.   Boontje komt om zijn loontje. Alegria i doló semper ta kana pareu   Geluk en ongeluk wonen onder één dak Ora tin mal tempu, kua porta ku barku haňa abrí e ta drenta   Nood breekt wet(ten) Bo no por kome karne, nenga wesu   Wie de lusten wil, moet ook de lasten dragen Si balki di kas kai, kas ta pèrdè forsa   Als het hoofd van het gezin sterft, valt het gezin uit elkaar Si boyo tin manteka, su kaska ta lombra   Wie het breed heeft, laat het breed hangen Konènchi ta skonde su kabes, ma no su kurpa   Z’n kop in het zand steken Ora bo man ta den boka di kachó, bo meste hila fini Ora bo ta bou di palu, bo meste wanta kaka di para Ora bo ta riba buriku, bo meste want’e kokobiá   Als men van iemand afhankelijk is moet men veel van hem verdragen E ta manera plateis   Hij hangt aan je als klis Spanta mankarón pa balente kohe kurpa   De stoere bink uithangen Mas bal maňa ku forsa   Wie niet sterk is moet slim zijn E ta floho manera kaka di mardugá   Hij is aartslui Mas lana un kachó tin, mas pieu (pruga) e tin   Hoge bomen vangen veel wind Bo a kohe mi kachó, mi ta kohe bo pushi   Iemand met gelijke munt betalen Si sumpiňa hinkabo, bo mes a bai kaminda e ta   Dan moet je maar op je blaren gaan zitten   Eigen schuld, dikke bult Semper pone bo sombré kaminda bo man por koh’e   Men moet niet verder springen dan zijn (pols)stok lang is Ratón ta chikitu, ma tòg e por spanta un pushi   Men moet niemand onderschatten Si oloshi keda para, tempu si ta sigui kana   De wereld draait door Niun barí no por fangu tur awa di shelu   Je kunt in je eentje niet alle problemen van de wereld oplossen No gasta tempu i awa ku palu ku no ta duna fruta   Geen tijd en energie steken in zaken of personen waar je niet wijzer van wordt Tin strea ku no tin nòmber   Niet iedereen krijgt de waardering die hij/zij verdient Si warawara bai tras di tur kiw, su yiunan ta muri di hamber   Je moet niet alles wat je hoort geloven Si bo no ke blachi den kurá, no planta palu   Je moet problemen niet zelf opzoeken Zie ook: Uitdrukkingen en gezegden in het Papiaments deel 1 en deel 2
Door Carmine Palm op woensdag 18 mei 2016
Op 31 mei staat Het Concertgebouw in Amsterdam in het teken van Jacobo ‘Coco’ Palm en zijn familie en Rudy Plaate. Tijdens “Classic & Popular Compositions from Curaçao – The works of composers of the Palm Family and Rudy Plaate” brengen diverse artiesten onder begeleiding van het Metropole Orkest onder leiding van Maurice Luttikhuis, een muzikaal eerbetoon aan deze Curaçaose componisten. Baat brengt in twee artikelen een kort portret van Rudy Plaate en de familie Palm. Rudy Plaate is op 5 februari 1937 geboren als Norman Rudy Plaate op Curaçao. In de jaren 60 en 70 verbouwde Rudy groenten op plantage Hato. Hij huurde de grond van de overheid. De groenten van Curaçao kwamen grotendeels van deze plantage. Toen Rudy bekend werd als zanger, werd hij ook ‘de zingende groenteboer’ genoemd. Zingen in de garage Op 16-jarige leeftijd begon hij zijn muzikale loopbaan in de garage van zijn vader, waar hij aan het zingen was en zichzelf begeleidde op zijn Spaanse gitaar. Een zekere meneer Hoedemaker zag meteen een toekomstige ster in Rudy en introduceerde hem bij Jacques Penso, destijds omroeper bij Radio Curom. Nuchtere naam Rudy Plaate was pas 17 jaar toen hij zijn eerste compositie schreef die de nuchtere naam ‘Respeta Polis’ droeg. En dit in een tijd dat de bolero’s, merengue’s, calypso’s en Curaçaose walsen hoogtij vierden op lokaal gemaakte grammofoonplaten met romantische namen als ‘Melodia de amor’, ‘Tus ojos’ en ‘Quien te besó’. Muzikale variaties Zanger en componist Rudy Plaate componeerde meer dan 400 nummers, variërend van de wals en tumba tot mazurka. Rudy is een artist die van variatie houdt. Daarom heeft hij gedurende zijn muzikale loopbaan met veel muziekensembles samengewerkt. Hij heeft gezongen met begeleiding van onder andere duo’s, trio’s, kwartetten, conjuntos, Venezolaanse orkestjes en beatbands. Gevoelens van de gewone man Het overgrote deel van zijn nummers gaan, in het Papiaments, over de diepe liefde en bewondering voor zijn muze, het eiland Curaçao. Maar ook actualiteiten, maatschappelijke en politieke onderwerpen op zijn geliefde eiland komen in zijn nummers aan bod. En zo leefde Rudy in zijn composities mee met alle gebeurtenissen om zich heen en karakteriseerde hij de gevoelens van de gewone man. Zo ontstond een van zijn bekendste nummers ‘Atardi’, na het volkslied misschien wel het populairste nummer van Curaçao. Het gaat over de typische sfeer op het eiland voordat de zon ondergaat. Hoogtepunten Rudy heeft ook de muziek voor de film ‘Oké Aki Antillas’ (1962) van Peter Creutzberg gecomponeerd. Peter Creutzberg was een Nederlands filmmaker en cameraman die vooral in Suriname en de Nederlandse Antillen actief was. Een hoogtepunt in Rudy’s carrière was het winnen van de eerste prijs van een door Radio Nederland Wereld Omroep uitgeschreven muziekconcours in 1958. In 1975 werd Rudy Plaate gehuldigd wegens zijn 20-jarig jubileum in Curaçaose muziekwereld. Deze huldiging vond plaats gedurende het eerste op Curaçao gehouden internationale festival ‘Gran Premio Popular 75’. Kinderkoor Las Perlitas Ook heeft Plaate een kinderkoor opgericht onder de naam ‘Las Perlitas’, waar hij mentor was van opkomend jong muzikaal talent. Izaline Calister is een zangeres van Antilliaanse afkomst, die haar zangcarrière als kind bij dit kinderkoor begon.
Door redactie op woensdag 13 april 2016
Wie wil, kan in Nederland gemakkelijk meedoen met het Curaçaose ‘Wega di Number Korsou’ (nummerloterij). Want ook hier worden deze loten verkocht. Dat schrijft het Caribisch Netwerk. Wat is ‘Wega di Number Korsou’ en waarom is het makkelijk om in Nederland mee te doen aan deze loterij? Bij verschillende Curaçaose winkeltjes en restaurants in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag liggen bonnenboekjes met het logo van de loterij. En elke dag is er een trekking. Deze vindt plaats op Curaçao op de televisie. Drie getallen en vier cijfers Op Curaçao is er elke dag een trekking van de loterij ‘Wega di Number Korsou’. Er wordt een trekking verricht van drie getallen bestaande uit vier cijfers. Het eerste getal levert de eerste prijs, het tweede getal de tweede prijs en het derde getal de derde. Je kunt loten kopen van twee cijfers, van drie cijfers of vier cijfers. Bij een lot van twee cijfers tellen alleen de laatste twee cijfers van de getrokken getallen. Bij een lot van drie cijfers de laatste drie cijfers. Als men voor vier cijfers speelt en het eerste getrokken getal goed heeft, wordt 3000 keer de inzet uitgekeerd. Voor het tweede getrokken getal is dat 1500 keer en voor het derde 750 maal de inzet. Elke dag spelen Curaçaoënaars zetten dagelijks geld in op getallen van twee, drie of vier cijfers. Dat doen ze bij nummerkantoren met een vergunning en officieel geregistreerde en huis-aan-huis- verkopers. De bekendste nummerkantoren zijn Robby’s Lottery en Joe Black. 's Avonds om negen uur is er een trekking van ‘Wega di Number Korsou’ (letterlijk vertaald: spel van het getal Curaçao). Magische getallen Getallen hebben iets magisch voor de Curaçaoënaar. Zodra er iets gebeurt en er zijn getallen in het spel dan worden deze getallen gebruikt om te gokken. Het maakt niet uit wat de aanleiding of gebeurtenis is. Over een getal dromen of iemand helpen bij het omwisselen van zijn autoband. Maar ook je verjaardag, trouwdatum is goed, als er maar een getal van vier, drie of twee cijfers van te maken is. Ook een getal als 13 wordt vaak ingezet. Hoe is deze loterij ontstaan? De nummerloterij is sinds jaar en dag populair op Curaçao. Want je stelt zelf je getal of getallen vast. De getallen worden met de hand geschreven op een bonboekje, je betaalt en je kunt meedoen. Het is over komen waaien uit Latijns Amerika en bijna iedereen speelt mee. Toen het begon was het dus een illegale loterij. Het onwettig aanbieden en de verkoop van loten werden gedaan door straatverkopers, snèks en minimarkten. In 1986 werd de loterij gelegaliseerd en richtte de overheid de stichting ‘Fundashon Wega di Number Korsou’op. Hoe is de loterij wettig georganiseerd? Loterijen en kansspelen vallen op dus onder de ‘Fundashon Wega di Number Korsou’ (FWNK), een overheidsstichting. Voor ieder verkocht lot moeten de nummerkantoren en huis-aan-huisverkopers een percentage afdragen. Ook betalen ze omzetbelasting. Alle nummers hebben een stempel van de ‘Fundashon Wega di Number Korsou’ en zijn geregistreerd bij deze stichting. Dit zijn de legale nummers. Illegale nummers bleven Maar de illegaliteit bleef. Op straat worden ook nummers verkocht, Maar dan zonder de stempel van FWNK. Voor de klant is het voordeel dat deze straatverkopers geen omzetbelasting rekenen. De legale nummerkantoren hebben ook straatverkopers in dienst. Voor illegale verkoop dragen zij hiervoor geen geld af aan de stichting FWNK en betalen zij geen omzetbelasting. Illegaal circuit blijft groeien Volgens de minister van Economische Ontwikkeling bedroeg de omzet van FWNK in 2010 60 miljoen gulden. In 2014 liep deze terug tot 35 miljoen gulden per jaar. De conclusie van de minister was dat veel nummers in het illegale circuit worden verkocht. Een van de oorzaken van de toename van verkoop illegale loten is de invoer van de omzetbelasting. Bovendien beperken de illegale verkopen zich niet tot valse ‘wega di number’-loten, maar zijn er ook loterijen als pool, scratchloten, smartplay, daily number en Sto. Domingo. Oplossing? De vraag is of dit wel ooit helemaal zal lukken, want de onwettige lotenverkoop lijkt weliger dan ooit te bloeien en dus ook in Nederland. Want waar er Curaçaoënaars zijn met hun liefde voor getallen daar zal altijd een nummer loterij zijn. Legaal of illegaal.
Door redactie op vrijdag 8 april 2016
Aruba Ariba, Cadushi Bonaire, Gauvaberry Likeur en Rom Berde. Wie kent ze niet? De diverse alcoholische drankjes en cocktails in de meest fantastische kleuren en smaken die gedronken worden op de Nederlandse Antillen. Helaas alleen te krijgen op de Antillen. Natuurlijk heb je verschillende gedestilleerde dranken die je behalve op de Antillen ook in andere landen kunt nuttigen. Denk bijvoorbeeld aan de Ponche crema waarvan je ook in Venezuela kunt genieten. Ponche crema is gemaakt van rum, vanille, poedermelk, suiker, eierdooiers en specerijen. Ook de mojito is populair, maar die krijg je zelfs in Nederland. Toch zijn er een paar alcoholische dranken die je alleen op de Nederlandse Antillen tegenkomt. We zetten ze op een rijtje. Aruba: Koekoei Koekoei likeur is alleen verkrijgbaar op Aruba. Het is een likeur op basis van agave, rum en rietsuiker. De likeur is helderrood van kleur. De rode kleur is afkomstig van de agaveplanten, die op Aruba veel voorkomen. Koekoei likeur is één van de erfenissen van de oorspronkelijke Indiaanse bewoners van het eiland. Het werd al eeuwenlang door de indianen op Aruba gemaakt. Aruba: Aruba Ariba Koekoei kun je als likeur drinken maar is ook de basis in de cocktail die elke toerist op Aruba wordt aanbevolen: de Aruba Ariba. Deze echte Arubaanse cocktail is een vloeibare metafoor voor het eiland; tropisch, vrolijk en zoet. De Aruba Ariba bestaat uit wodka, witte rum, crème de banana, jus d’orange, cranberry sap, ananassap en uiteraard koekoei. Kortom: een tropisch paradijs in een glas. Bonaire: Kadushi, mmm... dushi Bonaire staat bol van verschillende cactussoorten. De Cadushi-cactus is qua aantal de absolute koploper. En deze Cadushi-cactus wordt gebruikt voor het Bonairiaanse likeurtje. Het oogsten van een Cadushi-cactus is overigens geen sinecure. Het vereist een speciale ambachtelijke techniek om ‘m te ontdoen van zijn venijnige stekeljasje. Daarna worden de schillen verzameld en worden ze geweekt in grote potten met 95% alcohol die alle smaak en kleur opzuigt. Om uiteindelijk als smaakmaker te fungeren voor een groengekleurde appetijtelijke likeur: Cadushy of Bonaire Likeur. De smaak is even bijzonder als de groene kleur en de geheimzinnige ondoorzichtigheid van deze likeur. Volgens het etiket op de fles ‘the sunny taste of Bonaire’. De likeur wordt gestookt in Rincón, het enige dorp in het noorden en het oudste van Bonaire. Sint Maarten: Guavaberry likeur Guavaberry is de likeur van St. Maarten, en werd hier eeuwen geleden voor het eerst gemaakt in particuliere woningen. Guavaberry likeur wordt gemaakt van rum en het sap van de guavaberry bessen. De Guavaberry is een vruchtboom die groeit in het Caribisch gebied en dus ook op Sint Maarten. De boom heeft roodbruine takken en kleine roze en witte bloemen. De vrucht heeft een zoete smaak. De likeur zelf heeft een bosrijke, fruitig, kruidig, bitterzoete smaak. De likeur wordt ook gebruikt in de Guavaberry colada, een typische cocktail van Sint Maarten bestaande uit guavaberry likeur, kokos crème en ananassap. Curaçao: Rom Berde Curaçao heeft de rom berde (groene rum). De rum heeft een vrij pittige smaak terwijl de afdronk ook iets zachts heeft. De rom berde wordt gemaakt in de Netto bar op Curaçao. Ernesto Koster (geboren te Curaçao op 23 januari 1915 ) is de bedenker van de originele en authentieke rom berde. Ernesto werd in de volksmond Netto genoemd en toen hij in 1954 zijn eigen bar opende werd de naam uiteraard Netto Bar. Koster heeft een recept ontwikkeld waardoor de groene rum heel speciaal van smaak is. Rom berde wordt over het algemeen gemaakt met de ingrediënten: Anijs en limoenen. Je kunt deze rum puur drinken, als ingrediënt in een cocktail of mixen met kokosnoot water. Curaçao: Blue Curaçao Blue Curaçao is één van de beroemdste likeuren ter wereld. De likeur wordt sinds 1896 gemaakt in Landhuis Chobolobo op het eiland Curaçao. Een belangrijk ingrediënt van de likeur is de laraha, een zure sinaasappel uit Curaçao. Toen de Spanjaarden Curaçao ontdekten namen zij Valencia sinaasappelen mee voor de landbouw. Door het klimaat en de samenstelling van de grond groeide er geen mooie sappige sinaasappel, maar een bittere niet eetbare variant. Het project werd vergeten, maar ondertussen groeide de ‘mislukte’ Valencia sinaasappel in het wild gewoon door. Ongestoord want ze waren zo vies dat zelfs de geiten de vruchten links lieten liggen. Decennia later werd ontdekt dat de gedroogde schillen van deze sinaasappel etherische oliën bevatten die erg lekker ruiken. De familie Senior is een recept ter ore gekomen en na verder experimenteren hebben zij in 1896 een unieke likeur ontwikkeld die zij naar het eiland hebben genoemd: Curaçao Liqueur. De likeur is verkrijgbaar in de kleuren rood, groen, geel, blauw, oranje en kleurloos. De bekendste variëteit is blue curaçao. De likeur is van oorsprong kleurloos, de getinte likeuren danken hun kleur aan kleurstoffen. En het goede nieuws: Blue Curaçao is ook verkrijgbaar in Nederland!
Door redactie op woensdag 23 maart 2016
Quito Nicolaas (1955) is een Arubaanse dichter, schrijver en essayist. Nicolaas heeft een uitgebreide bibliografie, met tientallen boeken, bloemlezingen, essays en gedichten. Hij schrijft in het Nederlands én in het Papiaments, en is ook columnist en gastspreker. Nicolaas is ook de bedenker van het ‘duo- gedicht’. Dat is een samensmelting van twee gedichten van verschillende auteurs, geschreven op verschillende tijdstippen en om verschillende redenen. Deze worden dan op het podium samengebracht. Bruid Aruba Quito Nicolaas (San Nicolas, Aruba, 1955) vertrekt in 1972 naar Nederland om er Cultureel werk, Politicologie en Internationaal recht te gaan studeren. Hij debuteert als dichter in 1980 met het gedicht ‘E Dia di Mañan’ in Kontakto Antiyano. Na zijn studie (1981) werkte hij voor de Arubaanse overheid als ambtenaar. Drie jaar later besloot hij terug te keren naar Nederland. Hij verliet zijn ‘bruid’ Aruba met bloedend hart, maar moest het doen omdat het eiland hem cultureel te weinig te bieden had. In zijn poëzie klinkt zijn interesse voor politiek en de sociale ontwikkelingen in zijn geboorteland door. Geen politiek dichter Toch is hij geen politiek dichter maar veel van wat de dichter schrijft vraagt wel kennis van Aruba of de Antillen. De gedichten van Quito Nicolaas kenmerken zich door de hun toon. De dichter legt niets uit en verwacht dat de lezer begrijpt wat hij tussen de regels door vertelt. Gedicht Golven Een gedicht als ‘Golven’ wordt echt door golven gedragen. De tekst komt in beweging door de gedachten die Nicolaas er aan toevoegt. Als water dat golft, omslaat en terugstroomt. Quito Nicolaas refereert in dit gedicht naar zijn jeugd op Aruba, de aankomst in Nederland en de Caribische gewoonte om de navelstreng na de geboorte van een kind te begraven. Het een heel persoonlijk gedicht dat menig Antilliaan zal aanspreken. Golven Golven van klein tot groot die mijn herinneringen dragen, mij terugvoeren naar tijden van overvloed. Als kind van emigranten heb ik mijn geluk onwetend ingeleverd in ruil voor een schrale morgen, zonder achterom te kunnen kijken. Woest golven die mij nooit meer naar de wieg hebben gevoerd waar de eerste woorden klonken, met de begraven navelstreng roepend om mijn terugkeer naar de grond die de herinneringen aan mijn jeugd trillend naar binnen schrokte en mijn gedachtegolven tegenkwam. Quito Nicolaas Uit: Als de aloë sluimert/Cucuisa cabisha (2015)   Lezing Op zaterdag 26 maart geeft Quito Nicolaas een lezing over Papiaments in Wijkcentrum Dukenburg. Dit gebeurt op uitnodiging van de werkgroep Caribische en Aziatische Cultuur. Datum: Zaterdag 26 maart 2016 Tijd: 12.50 uur - 16.00 uur Plaats: Wijkcentrum Dukenburg, Meijhorst 70-39 Nijmegen
Door redactie op woensdag 2 maart 2016
Binnen de Europese Unie hebben de voormalige Nederlandse Antillen en Aruba de status van Landen en Gebieden Overzee (LGO). Wat betekent dat eigenlijk voor de eilanden? De LGO zijn landen of gebieden die een speciale relatie met een van de lidstaten van de Europese Unie (EU) hebben. Dit is zo sinds 1958, toen de Europese Economische Gemeenschap (EEG), tegenwoordig de Europese Unie, is opgericht. Vanaf het begin zijn de LGO bij de EU betrokken geweest. Welke landen en gebieden overzee? Het gaat om voormalige koloniën van Groot Brittannië, Frankrijk, Denemarken en Nederland, waaronder Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Het gaat in totaal om 22 landen en gebieden overzee verspreid over de hele wereld. Wat zijn de kenmerken van de LGO's? · LGO´s maken geen deel uit van het grondgebied van de Europese Unie (EU), maar ze worden met de EU geassocieerd. · De onderdanen hebben de nationaliteit van de lidstaten waartoe zij behoren. · De LGO's behoren grondwettelijk gezien bij vier lidstaten (Denemarken, Frankrijk, Nederland en het Verenigd Koninkrijk) en zijn dus geen onafhankelijke staten. · Het afgeleide recht van de EU is niet rechtstreeks op de LGO van toepassing. De Raad van de Europese Unie moet specifiek de regels vaststellen die voor de LGO gelden. · De elementen met betrekking tot individuen die alle burgers van de Europese Unie betreffen (met name het burgerschap van de Europese Unie en de mensenrechten) gelden wel voor de onderdanen van de LGO. Wat zijn de doelen van de LGO’s? · Het onderhouden van nauwe economische banden tussen de EU en de LGO´s, bijvoorbeeld door het bevorderen van handelsovereenkomsten; · het bevorderen van het concurrentievermogen en duurzame ontwikkeling van de LGO´s; · het naar buiten dragen van EU-normen en waarden (zoals vrijheid, democratie); · het bevorderen van samenwerking tussen de LGO´s en derde partijen. Wat betekent Octa? De Landen en Gebieden Overzee hebben zich georganiseerd in de Octa (Association of the Overseas Countries en Territories). Dit genootschap heeft als doel het bevorderen van economische en sociale ontwikkeling binnen de LGO´s en het opbouwen van nauwe economische betrekkingen tussen de LGO´s en de Europese Unie. Al sinds 2000 zijn vertegenwoordigers van LGO's in Brussel gestart met overleggen om gezamenlijke visies te ontwikkelen voor het LGO-beleid. De Europese Commissie bereidt dat beleid voor en de Raad van Ministers van de EU stelt het beleid vast. Wat doet Curaçao in de Octa? De Octa telt 22 leden en kent een roulerend voorzitterschap voor de jaarlijks georganiseerde ministeriële conferentie. Vanaf februari 2015 is de Minister President van Curaçao voorzitter van de Octa geweest. Curaçao heeft nu het voorzitterschap overgedragen aan Aruba. Het voorzitterschap van Curaçao is volgens het Antilliaans Dagblad geruisloos verlopen. Minister President Whiteman en diens voorganger Ivar Asjes hebben nooit verslag gedaan van hun activiteiten in Octa-verband. Krijgen de LGO’s ook geld van de Europese Unie? De Europese Unie is de grootste donor van ontwikkelingsgelden ter wereld. De LGO’s komen in aanmerking voor de Europese ontwikkelingsfondsen (EOF) en voor de steun van de Europese Investeringsbank (EIB). De Europese Unie reserveert elke vijf jaar een budget voor ontwikkelingssamenwerking in het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF). De EU stelt voor elke LGO een budget beschikbaar voor financiële hulp. Voor de LGO´s in het Caribische deel van het Koninkrijk der Nederlanden is tijdens de periode 2014-2020 weggezet (in miljoen EUR): • Curaçao 16,9 • Aruba 13 • Sint Maarten 7 • Bonaire 3,9 • Saba 3,5 • Sint Eustatius 2,4 Blijven de voormalige Nederlandse Antillen en Aruba hun LGO’s status behouden na de wijzigingen van 10-10-’10? Op 10 oktober 2010 werden Bonaire, Saba en Sint Eustatius onderdeel van Nederland. Hun status werd die van openbare lichamen, ook wel aangeduid als bijzondere gemeenten. De Nederlandse Antillen hielden toen op te bestaan. De drie eilanden behielden in eerste instantie hun LGO-status binnen de EU. Curaçao en Sint Maarten werden net als Aruba autonome landen binnen het Koninkrijk der Nederlanden en behielden ook de status van LGO. Wat betekent UPR? Er wordt al geruime tijd nagedacht om van Bonaire, Saba en Sint Eustatius, de LGO-status te wijzigen in een UPR-status (Ultra Perifere Regio’s). Een voordeel van de UPR-status is dat het eilanden onderdeel worden van Europa. De officiële munteenheid (vanaf 1 januari 2011 de Amerikaanse dollar) van deze eilanden zal dan hoogstwaarschijnlijk ingewisseld moeten worden voor de euro. De keuze voor een eventuele UPG-status is overigens niet alleen aan het Koninkrijk en de betreffende landen, maar gaat alle lidstaten van de Unie aan. Daarom vergt een dergelijk traject gemiddeld zo’n 5 jaar.
Door Carmon op dinsdag 16 februari 2016
Nederlanders uit Europees Nederland vestigen zich graag in Caribisch Nederland. Tussen 2010 en 2014 verhuisden 3.400 inwoners van het Europese deel van Nederland naar een van de drie eilanden van Caribisch Nederland. Dit meldt Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Caribisch Nederland bestaat uit drie eilanden. Van de drie is Bonaire het grootst met 18.000 inwoners. Sint Eustatius heeft 3. 960 inwoners en Saba, het kleinste eiland, heeft 1.920 inwoners. Toename bevolking wegens migratie Tussen 2010 en 2014 is de bevolking van Caribisch Nederland gegroeid met bijna 3.800 inwoners. Dat is grotendeels toe te schrijven aan de migratie en in veel mindere mate door natuurlijke aanwas (geboorten). De nieuwe bewoners kwamen voor het overgrote deel uit Nederland. Ook migratie vanuit Midden- en Zuid-Amerika, de Verenigde Staten en Canada droegen bij aan deze bevolkingstoename. Verdeling migratie uit Nederland Van de 3.400 Nederlanders uit Nederland waren er 1.750 autochtone Nederlanders. 1.300 mensen uit Nederland was van Antilliaanse herkomst. Onder de Antilliaanse Nederlanders waren er 1.000 van de eerste generatie en 300 van de tweede generatie. Twintigers komen graag Vooral onder 20- tot 30-jarigen van Nederlandse herkomst is Caribisch Nederland in trek. Migratie is normaal gesproken het hoogst onder twintigers en neemt af met de leeftijd. Maar voor Caribisch Nederland is het aantal veertigers dat daarheen migreert verhoudingsgewijs hoog. Dus ook opvallend veel veertigers verkassen naar Caribisch Nederland. Cijfers voor Aruba, Curaçao en Sint Maarten Ter vergelijking: tussen 2010-2014 verhuisden in totaal ruim 22.000 mensen van Nederland naar Curaçao, Aruba en Sint Maarten. 7.500 autochtone Nederlanders, 11.500 Antilliaanse Nederlanders van de eerste generatie en 3.300 Antilliaanse Nederlanders van de tweede generatie.
Door redactie op vrijdag 12 februari 2016
De World Health Organization (WHO) heeft het oprukkende zikavirus uitgeroepen tot internationale noodsituatie voor de volksgezondheid en hoopt zo dat de bestrijding sneller gaat. Experts vrezen dat het virus zich razendsnel zal verspreiden en dat kan fatale gevolgen hebben. Inmiddels is het virus in 24 landen in Latijns-Amerika en het Caribische gebied aangetroffen. Op Curaçao zijn tot nu toe vier gevallen bekend. Curaçao is dan ook door het Amerikaanse instituut voor de volksgezondheid CDC en de Pan American Health Association (Paho) op de lijst gezet van landen waar zika is geconstateerd. Er is geen negatief reisadvies afgegeven. Maar Curaçao heeft de afgelopen dagen goed carnaval gevierd. Zal na carnaval het aantal zika-gevallen toenemen? Is het zikavirus verspreid tijdens carnaval? Gezondheidsexperts zijn bang dat het zikavirus zich tijdens het carnaval heeft verspreid. De combinatie van de virusepidemie en de miljoenen schaars geklede mensen op straat zijn volgens kenners een 'explosieve cocktail'. Het virus wordt verspreid door de zogenoemde Aedes aegypti-muggen, die begin februari het hoogtepunt van hun paartijd beleven, precies tijdens carnaval. De feestgangers dragen tijdens dit feest geen beschermende kleding. Daarom is waarschijnlijk dat het aantal zika-gevallen zal toenemen. Wat doet Curaçao tegen de zikavirus? Protocol voor zwangere vrouwen   Het ministerie van Gezondheid, Milieu en Natuur (GMN) heeft op basis van het advies van de Pan American Health Association (PAHO), richtlijnen opgesteld voor zwangere vrouwen. In het protocol is vastgelegd hoe medici om moeten gaan met het virus en zwangerschap. Inspectie woningen   Het ministerie is sinds december 2014 bezig met het controleren van muggenbroedplaatsen. In september 2015 volgde de tweede ronde. En toch wordt het ministerie de laatste dagen overspoeld met klachten over zika en muggenbroedplaatsen. Het inspectieteam dat belast is met het elimineren van die broedplaatsen is daardoor voornamelijk bezig met het reageren op klachten, waardoor het reguliere werk in het gedrang komt. Zwerfvuil   Een andere belangrijke factor is het ophalen van (zwerf)vuil. Tijdens een project dat in december 2014 is gestart en drie maanden duurde is er ruim 3,6 miljoen kilo vuil verzameld. Op illegale stortplaatsen werd nog eens 2,6 miljoen kilo vuil aangetroffen. Medio september 2015 is er ook zo’n actie uitgevoerd, waarvan echter (nog) geen cijfers bekend zijn. Het is de bedoeling dat het project wordt uitgebreid. Maar volgens Melvin Cijntje van de partij Pueblo Soberano (PS) is de overheid zelf de grootste vervuiler en de laatste tijd worden steeds meer illegale stortplaatsen door de burger ontdekt. Campagne   Op de televisie- en radiokanalen zijn er reclamespots. De informatie wordt ook via de Facebook-pagina van het ministerie verspreid: GMN TV. Ook worden er posters geplakt op diverse locaties op Hato. Speciaal informatienummer   Er is een speciaal informatienummer (9345) voor zika. Volgens de minister van GMN komen per dag zo’n tien à vijftien vragen binnen van bezorgde mensen en klachten over vuildump. De Amigoe (een krant op Curaçao) heeft meerdere keren naar het nummer gebeld, maar niemand nam op. Het ministerie is nu bezig met het beschikbaar stellen van een 0800-nummer. Welke maatregelen kun je zelf treffen? Mocht je toch op reis besluiten te gaan, volg dan de volgende regels: Draag bedekkende kleding Smeer onbedekte huid in met een muggenwereldmiddel dat DEET bevat. Voor kinderen en zwangere vrouwen geldt wel: mijd concentraties boven de 30%. Slaap altijd onder een klamboe of in een muggenvrije ruimte. Voor vrouwen die zwanger zijn of zwanger willen worden, wordt aangeraden het reisadvies van de WHO en de Nederlandse overheid te volgen. Wat is het zikavirus? Het zikavirus is een virus dat wordt verspreid door zogenaamde Aedes-muggen. Door het oplopen van het virus kan iemand zika koorts krijgen. Meestal verloopt de ziekte vrij mild, maar er zijn aanwijzingen dat een infectie tijdens de zwangerschap kan leiden tot bepaalde neurologische geboorteafwijkingen (microcefalie), al is er nog geen wetenschappelijk bewijs gevonden voor dat verband. De Aedes-muggen verspreiden, naast het zikavirus, ook dengue en chikungunya. De muggen zijn vooral tijdens daglicht actief en leven vooral in stedelijke gebieden. Wat zijn de symptomen? Het zikavirus is een relatief mild virus. Een groot deel van de mensen die het virus oplopen hebben geen last van symptomen. Mochten er toch symptomen optreden, zijn dat de volgende: Spier- en gewrichtspijn vaak in handen en voeten Plotselinge koorts Oogontsteking Huiduitslag vaak beginnend met het gezicht Gevoelloosheid Minder vaak: hoofdpijn, gebrek aan eetlust, overgeven, diarree en buikpijn Waar komt het voor? Het zikavirus is al ontdekt in Centraal- en Zuid-Amerika, de Caraïben en Zuidoost-Azië. De WHO verwacht dat het virus zich naar nog meer landen zal verspreiden. Op dit moment komt het virus vooral veel voor in de volgende landen: Barbados, Frans-Guyana, Mexico, Thailand, Bolivia, Guadeloupe, Nicaragua, Venezuela, Brazilië, Guatemala, Panama, Virgin Islands, Colombia, Guyana, Paraguay, Curacao, Haiti, Puerto Rico, Dominicaanse Republiek, Honduras, Salomonseilanden, Ecuador, Kaapverdië, Saint-Martin, El Salvador, Martinique en Suriname. Is er een behandeling voor de besmetting? Nee, momenteel zijn er geen medicijnen beschikbaar om het zikavirus te behandelen. Nu WHO heeft gesproken van een ‘wereldwijde noodsituatie’ zal er wel alles aan worden gedaan zo snel mogelijk een vaccin op de markt te brengen. Gevolgen besmetting De gevolgen van het oplopen van het zikavirus zijn meestal te overzien. Bovendien kun het virus hoogstwaarschijnlijk maar eenmaal oplopen. Na een infectie met het virus, ben je de rest van je leven immuun. Bovendien heeft het oplopen van het virus geen invloed op een mogelijke zwangerschap in de toekomst. Voor zover bekend is het virus binnen drie weken na infectie uit het lichaam verdwenen. Vanaf dat moment vormt het virus dan ook geen gevaar meer voor een ongeboren kind.
Door Carmon op dinsdag 22 december 2015
Terugblikkend op het jaar 2015 kunnen wij stellen dat wij erg tevreden zijn over wijze waarop onze trouwe baat013.nl bezoekers en facebookvrienden onze inspanningen hebben gewaardeerd. Een zeer welgemeende dank je wel aan iedereen die direct en/of indirect een bijdrage heeft geleverd. Wij gaan door en kijken er graag naar uit om jullie ook in het komende jaar 2016 door een Antilliaanse bril te informeren over relevante nieuws, bijzondere en opvallende mensen, gebeurtenissen en wetenswaardigheden.  De redactie van baat013.nl neemt een winterbreak en gaat op woensdag de 27 januari a.s. weer van start met nieuwe publicaties op deze site. Op onze Facebook-pagina beraad antillianen arubanen tilburg kunt u ons blijven volgen en onder andere genieten van de kerst- en nieuwjaarstemming. De redactie wenst u, uw familie en uw vrienden fijne eindejaarsfeestdagen en vooral veel geluk, kracht, wijsheid en gezondheid in 2016.