Door redactie op donderdag 14 december 2017
Nos idioma Papiamentu ta un idioma riku ku un bunita pasado, E idioma a sobrebibí diferente kontratiempo den pasado i hopi atake di menospresio a wòrdu hasí riba nos lenga Papiamentu. Por ehèmpel tabata wòrdu bisá: Papiamentu is maar een “brabbeltaaltje”; Papiamentu is “koeterwaals”; Papiamentu is geen volwaardige taal; Papiamentu no ta sirbi pa duna enseñasa den dje. Pero durante tempu Papiamentu a proba ku e ta un bunita idioma,riku i variá. I nos grandinan a sa di mantené i transmití sabiduría i konosementu atravers di su ekspreshon- i dichonan masha grasioso. Aki ta sigi algun ehèmpel. Sea kontentu i konforme ku loke bo tin i por hasi Mòfi no mester kere ku e por kanta manera trupial Hopi biaha problema finansiero ta kousa desunion den un kas Ora probresa bin paden, amor ta bula bentana Tata a bisa su yu: Mi ta dominá mi mes, pero ta yega un momentu ku mi pasenshi ta kaba Bela ta sende te kaminda su mecha kaba Ora bo ta den bon i ta disfrutá di loke ta bon, bo no ke pèrdè loke bo tin Yangadó sintá riba felpa, no ke tende (nada) di bank’i palu Ora un hòmber di edat kuminsá un relashon ku un mucha muhé mas yòn kune Kunuku nobo ta pidi un bon chapi òf kunuku nobo ta pidi un chapi skèrpi Bo no por exigi loke ta imposibel di ún hende Bo no por saka seis lomitu for di ún baka Shon Toni ta kana masha steif i règt riba su kurpa Shon Toni parse hende ku a guli palu di basora Ora ku papai no t’ey mas nos lo realisá su balor ku e tabatin pa nos No warda te ora koriente bai pa bo sa balor di bela Swinda tin tres yu ku tres diferente tata Swinda ta manera djaka ku rabu kòrtiko Ku palabra (fuerte) bo por hasi un hende masha doló Palabra ta kòrta kaminda nabaha ta para bira stòmpi Un (hende) hòmber no tin nodi di ta bunita Hende hòmber meste ta djis un tiki menos mahós ku diabel Mamay a bisa su yu Sandra: “Kuidou ku Orlando, e ta hòmber kasá” Orlando ta papél kimá Awor ku Donny ta (birando) bieu e ta bló ta hasi kos di mucha Donny a haña sarampi na grandi (òf na behes) Si bo ta muchu kuidadoso i tímido bo no ta logra nada Pushi ku handschoen no por kohe ratón Según palu kuébu den bida, bo ta haña eksperensia Si kolebra a mordebu, bo mira lagadishi bo ta spanta Si kandela a kimabu, bo ta haña miedu di shinishi Gachi ta masha masha floho mes Gachi ta floho manera kaka di mardugá Pastor a bisa den su predikashi pa keda positivo ya ku no ta kos malu so tin den bida Den mondi di infrou no ta laga di tin maske ta ún palu di shimaruku Ora un hende ta burachi no ta e momentu adekuá pa diskuti serio kune Den botekín ta beter ta papia
Door Carmine Palm op woensdag 2 augustus 2017
Elk jaar vliegen honderden Curaçaose jongeren de oceaan over om in Nederland te studeren. Dit nieuws staat elk jaar in de kranten. Maar hoeveel jongeren gaan werkelijk studeren, hetzij in Nederland of op Curaçao en in de regio? Daarover lees je niets. Hoeveel jongeren naar Nederland vertrekken om te studeren is niet bekend. Wel is bekend hoeveel jongeren met begeleiding van de Stichting Studiefinanciering Curaçao (SSC) in Nederland gaan studeren. SSC Stichting Studiefinanciering Curaçao (SSC) is een financieringsinstelling die studiefinanciering verstrekt voor het volgen van een MBO, HBO of WO-opleiding op Curaçao, Nederland of in de regio. Ook verstrekt SSC een tegemoetkoming voor het volgen van voortgezet onderwijs. Daarnaast geeft de SSC voorlichting, begeleiden zij studenten en bemiddelen ze bij huisvesting. Het algemene beleid van de SSC is om geen studiefinanciering te geven voor opleidingen in het buitenland die ook op Curaçao gevolgd kunnen worden. Freemovers Er zijn ook jongeren die op eigen kosten in Nederland gaan studeren: de freemovers. Ze maken geen gebruik van de faciliteiten van de SSC. In plaats daarvan doen ze een beroep op de Dienst Uitvoering Onderwijs (Duo) in Groningen. Hoeveel freemovers er zijn is niet bekend. Daling studenten Het aantal studenten dat via SSC in Nederland komt studeren daalt gestaag. Een verklaring voor deze daling is niet eenvoudig. De volgende oorzaken worden genoemd: Het aantal freemovers stijgt; Steeds meer studenten kiezen niet voor Studiefinanciering Curaçao (SSC) omdat ze daar een hogere studieschuld overhouden dan bij Duo. Steeds meer studenten studeren op Curaçao zelf of in de regio. Aantal studenten via de SSC naar Nederland Jaar Aantal Jaar Aantal 2008 350 2013 263 2009 380 2014 248 2010 262 2015 210 2011 273 2016 213 2012 297 2017 218 Een beeld uit 2015 In 2015 kregen 1.066 studenten een beurs van de Stichting Studiefinanciering Curaçao (SSC). 210 studenten vertrokken naar Nederland en 161 gingen in de regio of de Verenigde Staten en Canada studeren. Een kleine 700 studenten bleven op Curaçao. De grootste groep ging naar de University of Curaçao. Dat schreef het Antilliaans Dagblad van 22 juli 2015. De grootste groep die door SSC financieel ondersteund wordt, bestaat dus uit studenten die op Curaçao hun studie voortzetten. Beter beeld is nodig Het is jammer dat er een beeld heerst dat de meeste studenten in Nederland gaan studeren en dat er steeds minder leerlingen na hun middelbare school niet verder studeren. Terwijl op Curaçao zelf veel leerlingen opleidingen volgen op scholen voor middelbaar en hoger onderwijs en op de University of Curaçao. Het Ministerie van Onderwijs, Wetenschap, Cultuur en Sport zou deze cijfers ook eens moeten publiceren. We krijgen dan een beter beeld van de studerende Curaçaose jeugd.
Door Carmine Palm op woensdag 26 juli 2017
Schiphol krijgt het alleenrecht om te vliegen op de Caribische eilanden in het Koninkrijk. Dat heeft de Nederlandse minister Stef Blok van Veiligheid en Justitie in februari bepaald. Wie vanuit Nederland naar Curaçao, Aruba, Sint Maarten en Bonaire wil vliegen kan gebruik maken van drie maatschappijen: KLM, TUIfly en Airberlin. KLM en TUIfly vliegen dagelijks vanuit Schiphol. Airberlin vliegt in de zomer één keer per week en in de winter twee per week vanuit Düsseldorf. TUIfly via Eindhoven TUIfly wilde in 2015 vluchten beginnen van Eindhoven Airport naar Aruba en Curaçao. De plannen werden in de regio én in België en Duitsland goed ontvangen en het animo onder passagiers was groot. De Nederlandse overheid stak echter een stokje voor die plannen, aangezien Eindhoven niet over voldoende faciliteiten beschikt om drugssmokkel tegen te gaan op de zogeheten risicovluchten. Geen vluchten meer vanaf Eindhoven De hoop van TUIfly om vanaf Eindhoven Airport vluchten naar de Antillen aan te bieden is in 2017 definitief de grond in geboord. Minister Stef Blok van Veiligheid en Justitie heeft een wetsvoorstel ingediend om Schiphol exclusief aan te wijzen als luchthaven voor Caribische vluchten. In het wetsvoorstel is opgenomen dat vluchten van en naar Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Suriname en Venezuela alleen van Schiphol gebruik mogen maken. Daar zijn wel de technische en personele faciliteiten aanwezigen om de zogeheten honderdprocent-controles uit te voeren. Ook zijn er cellen aanwezig om gesnapte bolletjesslikkers op te sluiten. Alleen in noodgevallen als vliegtuigen niet op Schiphol kunnen landen, mogen ze uitwijken naar een ander vliegveld. Teleurgesteld Het eilandbestuur van Bonaire vindt het jammer dat de plannen definitief niet doorgaan en stelt voor om de honderdprocent-controles in te voeren op het eiland zelf, zodat deze niet meer in Nederland plaats hoeven te vinden. Ook managing director Michiel Meijer van TUIfly probeert de overheid over te halen om het besluit over de honderd procent controles op Eindhoven Airport te heroverwegen. ”Er moet budget voor komen om dat mogelijk te maken.” Passagiersgegevens Ook wat betreft passagiersgegevens zal het een en ander gaan veranderen. Tijdens het Justitieel Vierlanden Overleg in juli maakten Minister Stef Blok, Curaçao, Sint-Maarten en Aruba afspraken om passagiersgegevens uit te wisselen. Eerst moet de wet- en regelgeving van alle vier de landen op elkaar worden afgestemd om de uitwisseling in de toekomst mogelijk te maken.
Door redactie op zondag 18 december 2016
De redactie van baat013.nl neemt een winterbreak. Wij zijn woensdag 1 februari 2017 terug met nieuwe artikels op onze site. Op onze Facebook-pagina beraad antillianen arubanen tilburg kunt u ons blijven volgen en onder andere genieten van onze jaarlijkse “Ambiënte di fin di aňa". De redactie wenst u, uw familie en uw vrienden fijne eindejaarsfeestdagen en vooral veel geluk, kracht, wijsheid en gezondheid in 2017.
Door redactie op woensdag 9 november 2016
Het Nederlands Koninkrijksteam honkbal verblijft in november op uitnodiging van de Nippon Professional Baseball (NPB) een week lang in Japan. Op zaterdag 12 en zondag 13 november speelt Oranje een serie van twee vriendschappelijke wedstrijden tegen de nationale ploeg van Japan. Deze Samurai Japan Warm-up wedstrijden zijn een opwarmer voor de World Baseball Classic volgend jaar maart. Het Koninkrijksteam is een mix van Caribische en Nederlandse honkballers. Hoe verloopt deze samenwerking tegenwoordig en is het succesvol? Voor de Samurai Japan Warm-up wedstrijden heeft manager Hensley Meulens 28 spelers opgeroepen; 13 pitchers, 3 catchers, 8 binnenvelders en 4 buitenvelders. 18 van de 28 spelers komen van Curaçao en Aruba. Het Nederlands Honkbalteam wordt daarom Het Nederlands Koninkrijksteam genoemd of Team Kingdom of The Netherlands. In Nederland is honkbal geen topsport Honkbal is een van de meest gespeelde sporten ter wereld. In Europa is het een van de minder populaire sporten. In Nederland honkballen maar 25.000 tot 30.000 mensen en is honkbal geen topsport. Op Europees niveau doet Nederland het sinds de jaren vijftig heel goed, maar op wereldniveau moest het honkbalteam lang wachten op succes. Niet ver zoeken Robert Eenhoorn, destijds coach van het nationale honkbalteam, was naarstig op zoek naar nieuwe spelers. Ver hoefde hij niet te zoeken, want ook in de voormalige Nederlandse Antillen was er een honkbaltraditie. Deze was zelfs nog veel groter dan in Nederland zelf. Eenhoorn heeft zich actief ingezet om spelers vanuit het Caribische gebied bij het Nederlands honkbalteam te betrekken. Caribisch deel zeer succesvol Honkbal is een van de grootste sporten in het Caribische gebied, en wordt veelvuldig beoefend op de eilanden die bij het Koninkrijk der Nederlanden horen. Voor Eenhoorn een belangrijke reden om honkbaltalent ook overzee te zoeken. Verschillende Antilianen hadden al succesvol een honkbalcarrière opgebouwd in de Major League Baseball (MLB) in de Verenigde Staten, het hoogste podium dat je als speler op clubniveau kan halen. Dit was het schakeltje in de ketting dat het Nederlandse honkbalteam nog miste. Curaçao grootste leverancier Want met een ratio van één Major League-speler per 21.000 inwoners in 2014, is Curaçao het land met het in verhouding het meeste aantal Major League spelers. Even ter vergelijking, voor de Verenigde Staten is deze ratio één MLB’er per 503.000 inwoners, en voor de Dominicaanse Republiek, ook een grootmacht in het honkbal, één speler per 125.000 inwoners. Nestelen in de wereldtop De selectie van het Nederlands team is verdeeld in drie groepen: de profs uit Amerika, de Antillianen en de spelers uit de Nederlandse competitie en zo is het Koninkrijksteam ontstaan. Mede door de hulp van de Antillianen wist Nederland zich te nestelen in de wereldtop. Een tastbare prijs op dit niveau bleef echter nog uit. Op de Olympische Spelen van 2008 kon de Oranjeploeg geen potten breken en op de wereldkampioenschappen was het eindstation vaak de vierde plaats. Succes voor het Nederlands honkbalteam Tot het wereldkampioenschap honkbal in 2011 in Panama werd gehouden. Alle puzzelstukjes vielen op de juiste plek en Nederland wist de finale te behalen en kampioen te worden. In 2013 werd het Koninkrijksteam vierde bij de World Baseball Classics. Het wereldkampioenschap in 2011 is vooralsnog de enige prijs die de Oranjemannen hebben gewonnen op intercontinentaal niveau, maar dat zal hopelijk niet zo blijven. De wereldtitel heeft laten zien dat Nederland als klein honkballand in staat is om tot grote hoogtes te stijgen. Voordeel Caribisch gebied In het verleden had elk rijksdeel zijn eigen nationale team. Zo had de Nederlandse Antillen inclusief Aruba bijvoorbeeld een eigen honkbalteam. Maar in de laatste jaren spelen honkballers van Aruba en de Nederlandse Antillen vaak mee met het Nederlands honkbalteam Daardoor kan een beter team met meer sterke spelers gevormd worden voor deelname aan de internationale toernooien. Investeren in de jeugd Buiten het selecteren van spelers, wordt ook geïnvesteerd in de honkballende jeugd van Curaçao. De KNBSB is medeorganisator van de Curaçao Baseball Week, waarbij onder andere Major League-spelers clinics verzorgen voor de jeugd, coachseminars gegeven worden en Major League-clubs sturen hun scouts naar het eiland op zoek naar talent. Een mooie kans voor de jonge honkballers van Curaçao om zich in de kijker te spelen bij de grote clubs. Mooi streven In 2020 is honkbal weer een Olympische sport. De kans is ook groot dat slechts de zes beste landen ter wereld een plekje in het toernooi krijgen. Nederland staat op dit moment tiende op de wereldranglijst. Het Nederlandse honkbalteam heeft de profs uit de Cariben hard nodig om bij de laatste zes te komen. Een mooi platforms zodat de beste honkballers in het Koninkrijk der Nederlanden hun talenten kunnen laten zien. Met wel een luxeprobleem. Als land mag je maar onder één naam deelnemen aan de Olympische Spelen. En dat wordt in 2020 gewoon de naam Nederland.
Door Carmine Palm op woensdag 14 september 2016
Het Arubaanse parlement heeft met een krappe meerderheid een wetsvoorstel aangenomen dat geregistreerd partnerschap mogelijk maakt op Aruba. Hierdoor kunnen homo’s en lesbiennes op Aruba hun relatie formeel registreren. Met het aannemen van dit wetsvoorstel is het homohuwelijk op Aruba nog steeds niet mogelijk. Een schakelbepaling die het geregistreerde partnerschap gelijk moest stellen aan het burgerlijk huwelijk werd op het laatste moment geschrapt. Op Aruba blijft gelden dat alleen een man en een vrouw kunnen trouwen. Maar dit is wel een begin om homo’s en lesbiennes gelijke rechten te geven. Niet alleen op Aruba maar misschien ook op Curaçao en Sint Maarten. Nederlandse wetten Op Bonaire, Saba en Sint-Eustatius is een huwelijk tussen mensen met hetzelfde geslacht wel mogelijk. Deze eilanden zijn bijzondere gemeenten van Nederland. Zij moeten Nederlandse wetten overnemen, maar het draagvlak voor het homohuwelijk is niet groot. Op Curaçao en Sint-Maarten, net als Aruba landen binnen het Koninkrijk der Nederlanden, lopen initiatieven om het homohuwelijk toe te staan. Weerstand Op alle zes de eilanden is er nog steeds veel weerstand tegen andere relatievormen dan die tussen man en vrouw. De discussie op Aruba over de nieuwe wetgeving verdeelde het eiland tot op het bot. Honderden betogers trokken naar het parlement om te demonstreren tegen het geregistreerd partnerschap. Men was bang dat dit straks zou leiden tot een homohuwelijk. Nog steeds taboe Homoseksualiteit is nog altijd een groot taboe. Er bestaat een enorme angst bij ouders dat hun zoon of dochter gay is, omdat die door de samenleving als een mislukkeling wordt gezien. Pastoors en politici Eén van de redenen van de weerstand is dat de eilanden overwegend rooms-katholiek zijn. Op Aruba was de Rooms-Katholiek kerk de motor achter de protesten. Maar het zijn niet alleen de pastoors die in opstand komen. Ook politici doen dat. De wet op Aruba is met een krappe meerderheid aangenomen omdat politici zich nog steeds niet kunnen vinden in de gelijke rechten voor de LHBT’ers (Lesbian, Gay, Bisexual, Transgenders). Geen wet gelijke behandeling Op Curaçao is er zelfs nog geen wet gelijke behandeling. Ook is er geen meldpunt discriminatie. Partijleider van Pais, Alex Rosaria, beloofde in januari dat zijn partij binnenkort met initiatiefwetgeving komt voor ‘gelijke behandeling en gelijke bescherming voor iedereen’. Dat betekent volgens Rosaria dat op termijn mensen van gelijk geslacht met elkaar kunnen trouwen. Wel benadrukte hij dat de wet niet exclusief gericht zal zijn op seksuele geaardheid, maar ook op kleur en afkomst. Deze wet zal vergelijkbaar zijn met de Nederlandse wet gelijke behandeling, gebaseerd op de grondwet. Duurt nog jaren Aan een tijdsbepaling wil niemand zich binden. Op Aruba wordt het onderwerp steeds meer bespreekbaar. Zeker nu het wetvoorstel is aangenomen. Maar het is een lang proces. Misschien dat de erkenning van het homohuwelijk in de Verenigde Staten helpt in een kentering in het denken bij de politiek op de eilanden. Homobeweging zit niet stil Ondertussen is er duidelijk een kentering waarneembaar. De homobeweging op Aruba, Curaçao en Bonaire zit niet stil. De beweging, die 20 jaar bestaat, heeft al heel wat bereikt. Curaçao heeft al een aantal jaren een homo-ontmoetingsplaats. Vorig jaar kreeg een homomanifestatie, de Curaçao Gay Pride, een vergunning. Iets wat in het verleden nooit gelukt was. Wensenpakket Ook hebben de verschillende belangenorganisaties uit de Caribische rijksdelen gepleit voor gelijke rechten op de eilanden en betere voorlichtingen op scholen over homoseksualiteit. Koninkrijksboot tijdens Amsterdam Gay Pride In 2015 deed voor het eerst een Koninkrijksboot met eigen Caribische Rijksdelen mee aan de Amsterdam Gay Pride. Aanleiding hiervoor was het 200-jarig bestaan van het Koninkrijk der Nederlanden en het 20-jarig bestaan van de Gay Pride. Onderzoek De Curaçaose promovendus Wigbertson Isenia doet de komende vier jaar een wetenschappelijk onderzoek naar homoseksualiteit op Bonaire en Curaçao. Over homoseksualiteit op de eilanden wordt vaker openlijk gesproken en homoseksuelen zijn zichtbaarder op de eilanden, merkt Isenia. Maar er is nooit onderzocht vanuit de lokale cultuur. Volgens Isenia zal dit onderzoek een grote bijdrage leveren aan de discussies over en de acceptatie van homoseksuelen op Bonaire en Curaçao. Het kan tot oplossingen leiden vanuit de eigen cultuur, in plaats vanuit Nederlandse denkbeelden. Prijs Curaçao heeft onlangs een prijs gekregen in Los Angeles van de Internationale Gay and Lesbian Travel association, omdat Curaçao pionier is in het Caribische gebied als het aankomt op ‘most gay welcoming in the region’.
Door redactie op woensdag 7 september 2016
De scholen in de regio Zuid zijn afgelopen maandag begonnen. Daarmee zijn de zomervakanties in Nederland officieel voorbij. De regio’s Noord en Midden gingen eerder al naar school. Hopelijk heeft ieder een fijne zomerstop gehad. Dat de zomervakantie voorbij is, merk je aan meer files op de weg en meer passagiers in de trein. Iedereen is weer op pad. De scholen en de colleges zijn ook weer begonnen. Sommige ouders vinden het heerlijk dat de kinderen weer naar school gaan. Voor anderen is het weer tijd om te verlangen naar weer een vakantie. Meer files Op de weg is de vakantie nu echt voorbij. Volgens de ANWB is het weer een normale spits, nu ook in het zuiden iedereen weer iedereen aan het werk is. Echt grote werkzaamheden zijn er gelukkig niet. Op de weg zou het dus relatief ‘mee’ moeten vallen. Drukke treinen De kans is groot dat je moet staan, of wellicht ingeklemd zit tussen jassen en tassen. Niet zo gek, want september is duidelijk de drukste maand van het jaar in de trein. Iedereen is vol goede moed aan werk. Ook de colleges zijn weer begonnen en eerstejaarsstudenten hebben nog geen kamer en zijn ook nog niet teleurgesteld afgehaakt bij de studie. Meer dan 33 miljoen reizigers verwacht NS daarom deze maand te vervoeren. En haalt daarom elf oude dubbeldekkers van stal om het recordaantal passagiers het hoofd te bieden. Ouders opgelucht Er zijn ouders die opgelucht zijn dat de zomervakantie voorbij is. Die zes weken duren heel lang. (Kleine) kinderen staan om 8:00 uur op en vragen meteen: “Wat gaan we vandaag doen?” Ze willen 24/7 aandacht. Gelukkig zijn niet alle kinderen zo. Vooral pubers hebben het liefst dat je je zo weinig mogelijk met ze bemoeit. Vakantie betekent ook geen ochtendstress met broodtrommels, fietsen die met geen mogelijkheid de schuur uit te krijgen zijn, boeken die last minute onvindbaar blijken en ruzies om niets. Ouders kunnen de dag allang en breed in alle rust beginnen met een eerste kop koffie. Voor deze ouders vliegen de zes weken zo om. Verlangen naar vakantie Sommige mensen zijn nauwelijks terug van vakantie en verlangen alweer naar vakantie. De dagelijkse routine van werken-eten-slapen is opnieuw begonnen. Doordat we eigenlijk zogenaamd uitgerust van vakantie komen kunnen we er weer helemaal tegenaan. De batterijen zijn immers opgeladen. Maar waarom klagen zovelen dan dat ze na één dag werken alweer doodmoe zijn en dat ze weer snakken naar een vakantie? Het doel van vakantie is uitrusten, niets doen of iets anders doen. We vullen onze tijd met zaken die we als zinvol beschouwen. Voor sommigen is dat actief zijn, voor anderen volstaan cocktails en een zwembad. Maar bovenal staat vakantie symbool voor controle over je dagorde. Terug aan het werk is de ontnuchtering vaak groot: het werkritme is onveranderd gebleven, die ergerlijke collega is er nog steeds en je moet tegen deadlines aan werken die anderen voor jou hebben opgesteld. Weg controle en zelfbeschikking. Meer echtscheiding na de vakantie Bij vakantie denk je meestal niet aan een echtscheiding. Vakantie is een tijd om te ontspannen en te genieten. Toch vindt meer dan de helft van de Nederlanders dat de vakantieperiode een goede tijd is om problemen in het gezin onder ogen te zien en relationele plooien glad te strijken. Alle ergernissen en irritaties die het hele jaar zijn opgekropt, komen naar boven. En dan barst tijdens de vakantie de bom. De meeste scheidingsmeldingen komen na de zomervakantie. Andere redens om na de zomervakantie te scheiden is: nog een keer als gezin op vakantie, de kinderen in een rustige periode vertellen dat de ouders gaan scheiden, zonde van het geld omdat de vakantie al betaald is. De periode van september-oktober is dus een drukke periode voor echtscheidingsadvocaten en mediators. Hoe was jouw vakantie? Ben je blij dat het ‘gewone’ leven weer begint, of heb je heimwee naar je vakantie? BAAT013 is in ieder geval weer aan de slag. Vanaf vandaag lees je weer regelmatig nieuwe verhalen op deze site.
Door redactie op woensdag 22 juni 2016
Een recordaantal freemovers vertrekt deze zomer zelfstandig van Curaçao naar Nederland. Dat meldt de Curaçaose krant Èxtra. Freemovers zijn jongeren die op eigen kosten in Nederland gaan studeren. Ze maken geen gebruik van de faciliteiten van de Stichting Studiefinanciering Curaçao (SSC). In plaats daarvan doen ze een beroep op de Dienst Uitvoering Onderwijs (Duo) in Groningen. De groep freemovers is groter dan het aantal jongeren dat met begeleiding van SSC naar Nederland komt en groeit elk jaar. De freemovers vragen zelf een studiebeurs aan bij de DUO, schrijven zich in op een school en regelen huisvesting. Problemen Freemovers die het niet redden kunnen in erbarmelijke omstandigheden terechtkomen. Ze hebben geen beurs van de Curaçaose overheid, ze zijn niet geregistreerd en het is niet makkelijk om hulp voor ze te krijgen. Er zijn omstandigheden waarbij de student, niet voorbereid op de problemen, zelfs op straat terecht komt. De freemover, of zijn ouders, hebben vaak geen idee van hoe die situatie aan te pakken. Een gebrekkige beheersing van de Nederlandse taal speelt een grote rol maar ook het gebrek aan ondersteuning. Een deel heeft helemaal geen familie waar ze terecht kunnen. De freemovers kunnen bij de SSC terecht voor advies, maar de prioriteit van de SSC ligt wel bij de eigen studenten. Hogere schuld bij SSC Scholieren hebben het op Curaçao vaak moeilijk met het kiezen van een studiefinanciering als ze naar Nederland willen. Voor de jongeren en ouders is de keuze tussen SSC of DUO in de praktijk moeilijk. Ze laten de lokale stichting Studiefinanciering Curaçao (SSC) steeds vaker links liggen, omdat ze bang zijn voor een hoge studieschuld. In vergelijking met de studenten die kiezen voor SSC, houden de studenten die voor de Nederlandse studiefinanciering tekenen, een lagere schuld over. Op de extra toelages van SSC is de rente ook hoger. Cijfers ontbreken Over de begeleiding van bursalen, hun prestaties en studieschulden is weinig bekend. Bij de SSC zijn er geen informatie of cijfers voor publicatie beschikbaar. Geen behoefte aan begeleiding van de SSC Behalve hogere studieschuld is begeleiding ook een punt. Veel studenten hebben geen behoefte aan de intensieve begeleiding en workshops van SSC. Als ze informatie nodig hebben, willen ze dat zelf aangeven. Steunpunt van de Nederlandse overheid Toen bleek dat veel jongeren naar Nederland gingen zonder de nodige voorbereiding, begon de Nederlandse overheid in 2011 op Curaçao met 'Studiekeuze 123', een steunpunt waar jongeren terecht konden voor informatie en waar ze zich kunnen voorbereiden op hun verblijf in Nederland. In eerste instantie werd dit project gedeeltelijk door Nederland gefinancierd. Het was de bedoeling dat Curaçao het later over zou nemen. Maar de Curaçaose overheid zag helaas niet de noodzaak van het project en had er ook geen geld voor over. Steun op Curaçao Jealaine Alexander, studiekeuzebegeleider en directeur van ‘My Future Career’ nam het project zelf in handen in samenwerking met de Openbare Bibliotheek op Curaçao. Ze geeft nu vrijwillig voorlichting aan de studenten. Studenten die van plan zijn om in het buitenland te gaan studeren en zich daarop willen voorbereiden, kunnen elke zaterdag terecht in de Openbare Bibliotheek op Scharloo, bij ‘Studiekeuze 123’. Daar krijgen ze de aandacht die ze nodig hebben. Aantallen nemen toe Jealaine Alexander merkt dat veel jongeren het informatiepunt in de Openbare Bibliotheek bezoeken. Vorig jaar had ze nog 30 studenten, dit jaar zijn het er 104. Ze verwacht volgend jaar dan ook een nog grotere groep onder haar hoede te krijgen. Ook ondersteuning vanuit Curaçaohuis Het Curaçaohuis in Den Haag lanceerde in maart 2014 de website Curaçao Freemovers, een Facebook-pagina en een Twitter-account. Het project is bedoeld om ondersteuning te bieden aan de groep studenten die op eigen gelegenheid voor een studie naar Nederland komen. De freemovers worden nadrukkelijk gevraagd om zich te registreren via de website www.curacaofreemover. Nl. Zo kunnen ze al voor vertrek voorbereid worden op hun tijd in Nederland. Contact met de doelgroep maakt het bovendien makkelijker om hen na hun studie te stimuleren om weer terug naar Curaçao te gaan. Samenwerken is de enige manier Zowel Jealaine als het Curaçaohuis pleiten ervoor om de freemovers te registreren bij de SSC. Dus om de werkzaamheden van de SSC uit te breiden en deze organisatie ook toezicht te laten houden op de freemovers. Volgens Jealaine is samenwerken de enige manier om iets te bereiken. Ze hoopt dat de Curaçaose overheid zich ook wil inspannen om de studenten mee te helpen registreren, iets wat onze gemeenschap ten goede zou komen, aldus Alexander.
Door redactie op woensdag 15 juni 2016
Nydia Maria Enrica Ecury (1926-2012) werd op 2 februari 1926 op Aruba geboren uit een donkere vader en een blanke moeder. Op haar dertigste (1957) ging zij op Curaçao wonen, waar zij op 2 maart 2012 overleed. Aanvankelijk was zij actief in het onderwijs als leraar Engels en Papiaments en werkzaam bij het Departement van Onderwijs. Nydia Ecury maakte naam aan het toneel als mede-oprichtster van de toneelgroep Thalia, als actrice en regisseuse en vooral als cabaretière met haar ‘one woman show’ Luna di papel (papieren maan). Debuut als dichter Als dichter debuteerde zij tamelijk laat, in 1972. Zij publiceerde in het Papiaments. Alleen haar vierde bundel kwam tweetalig uit in het Papiaments en het Engels. In totaal bracht zij vijf dichtbundels uit: Tres rosea (drie ademtochten) uit 1972; Sekura (droogte) uit 1974 ; Bos di sanger (stem van het bloed) uit 1976; Na mi kurason mará (aan mijn hart verknocht) uit 1978 en Kantika pa mama tera (Lied voor moeder aarde) uit 1984. Veelzijdige afstamming In februari 1976 publiceerde zij de bundel Bos di sanger, met daarin het gedicht Bos di sanger. In dit dicht is de dichteres zich bewust geworden van haar veelzijdige afstamming. Bos di sanger Den mi soño spiritu di mi wela ta supla den mi orea: 'Bo sanger ta mas diki ku di tur...' i den anochi skur mi ta hañami ta karga fligí ku un soledat intenso e Tumba inmenso di tur mi antepasadonan Bos di Sanger, papia kla Ki tur e kosnan aki ta nifika? Boso tin pa mi un tarea un mishón wardá? T'ami ta Eslabon ku mesté sigui uni Generashon? T'ami tin di mantene un Tradishon k'a origina den selvanan di Afrika o nasí foi den mondongo di sabana na Bushiribana? Ta mi sanger Alemán ta yora morto di mi ruman o ta e indomitabel Israel den mi ta kanta melodía di Davíd? Bos di Sanger, papia kla Mi n' ta dotá ku profundidat pa interpretá parábola Sinembargo, den tur sinseridat mi ke kumpli ku bo enkargo Bos di Sanger, papia! Papia kla! Van: Nydia Ecury. Uit: Bos di sanger. Willemstad, Kòrsou, 1976. Stem van mijn bloed In mijn dromen fluistert mijn grootmoeders geest: 'Jouw bloed is dik' en in het aardedonker, belaagd door een intense eenzaamheid, merk ik dat ik de immense tombe van mijn voorouders draag. Spreek duidelijk, stem van mijn bloed. Wat betekent dit? Is er een taak, een missie voor me weggelegd? Ben ik de schakel die de generaties moet verbinden? Roep je mij uit tot drager van een traditie die wortelt in de oerwouden van Afrika of ontstond uit de ingewanden van de steppe in Bushiribana? Is het mijn Duitse bloed dat rouwt om mijn broer of de ontembare Israëliet in mij die Davids melodieën zingt? Spreek duidelijk, stem van mijn bloed. Parabelen begrijp ik niet. Eerlijk: ik wil me voegen naar je wensen. Stem van mijn bloed, spreek harder. Harder! Vertaling: Nydia Ecury en Esther Jansma.
Door Carmon op woensdag 8 juni 2016
BAAT 013 blijft aandacht besteden aan spreekwoorden en gezegden in het Papiaments. Deze spreekwoorden en gezegden zijn vanuit het leven gegrepen en steeds meer jongeren hebben er belangstelling voor. Hieronder volgen een paar grappige voorbeelden waarbij de Papiamentse uitdrukking vetgedrukt wordt weergeven met daaronder het Nederlandse equivalent of omschrijving. Hoewel het Papiaments maar in een klein taalgebied wordt gesproken is aan onderstaande spreekwoorden en gezegden te zien met hoeveel creativiteit, humor en liefde deze taal zich heeft weten te ontwikkelen en te handhaven. Loke ta hechu no por bira bèrdè mas   Gedane zaken nemen geen keer. E parse hende ku a drnmi fuma lanta burachi   Hij is volledig de kluts kwijt Si bo kuchara kibra, bo tin ku kome ku bo man Pa falta di un stul e ta sinta riba tres piedra Pa falta di kachó bo ta bai mondi ku pushi   Men moet roeien met de riemen die men heeft Chinchirinchi ta warda bientu supla pa e bula   Met alle winden mee waaien Djandja mi pa mi djandja bo   Voor wat, hoort wat. De ene dienst is de andere waard Kada porko tin su djasabra.   Boontje komt om zijn loontje. Alegria i doló semper ta kana pareu   Geluk en ongeluk wonen onder één dak Ora tin mal tempu, kua porta ku barku haňa abrí e ta drenta   Nood breekt wet(ten) Bo no por kome karne, nenga wesu   Wie de lusten wil, moet ook de lasten dragen Si balki di kas kai, kas ta pèrdè forsa   Als het hoofd van het gezin sterft, valt het gezin uit elkaar Si boyo tin manteka, su kaska ta lombra   Wie het breed heeft, laat het breed hangen Konènchi ta skonde su kabes, ma no su kurpa   Z’n kop in het zand steken Ora bo man ta den boka di kachó, bo meste hila fini Ora bo ta bou di palu, bo meste wanta kaka di para Ora bo ta riba buriku, bo meste want’e kokobiá   Als men van iemand afhankelijk is moet men veel van hem verdragen E ta manera plateis   Hij hangt aan je als klis Spanta mankarón pa balente kohe kurpa   De stoere bink uithangen Mas bal maňa ku forsa   Wie niet sterk is moet slim zijn E ta floho manera kaka di mardugá   Hij is aartslui Mas lana un kachó tin, mas pieu (pruga) e tin   Hoge bomen vangen veel wind Bo a kohe mi kachó, mi ta kohe bo pushi   Iemand met gelijke munt betalen Si sumpiňa hinkabo, bo mes a bai kaminda e ta   Dan moet je maar op je blaren gaan zitten   Eigen schuld, dikke bult Semper pone bo sombré kaminda bo man por koh’e   Men moet niet verder springen dan zijn (pols)stok lang is Ratón ta chikitu, ma tòg e por spanta un pushi   Men moet niemand onderschatten Si oloshi keda para, tempu si ta sigui kana   De wereld draait door Niun barí no por fangu tur awa di shelu   Je kunt in je eentje niet alle problemen van de wereld oplossen No gasta tempu i awa ku palu ku no ta duna fruta   Geen tijd en energie steken in zaken of personen waar je niet wijzer van wordt Tin strea ku no tin nòmber   Niet iedereen krijgt de waardering die hij/zij verdient Si warawara bai tras di tur kiw, su yiunan ta muri di hamber   Je moet niet alles wat je hoort geloven Si bo no ke blachi den kurá, no planta palu   Je moet problemen niet zelf opzoeken Zie ook: Uitdrukkingen en gezegden in het Papiaments deel 1 en deel 2